Wanneer is men verantwoordelijk?

Moeilijke ethische vraagstukken.

Moderator: Moderators

Gebruikersavatar
qualia
Forum fan
Berichten: 489
Lid geworden op: 01 aug 2011 10:50

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door qualia » 24 aug 2011 20:13

caius schreef:de vraag 'waarom is de productie van vlees in strijd met het belang van dieren?' kun je slechts vanuit jezelf projecteren. De keuze die je voor de dieren lijkt te maken maakt je feitelijk voor jezelf, je neemt verantwoordelijkheid voor jouw (ideale) wereldbeeld, nog steeds is dat egoisme.
Als je dit zo stelt, vraag ik me af of je stelling nog wel te falsifiëren valt. Welk onderzoek of welke observatie zou kunnen leiden tot een ondergraving van je stelling?
caius schreef:Het was in respons tot de vraag die gesteld werd of je iemand anders pijn kan voelen (dat kan niet, slechts projectie is mogelijk)
dit was niet de vraag. De vraag was welke conclusie we moeten verbinden aan de uitkomst van het onderzoek dat ik daar noemde. Ik denk eigenlijk dat projectie niet het goede woord is voor de soortgelijke brainy processes bij eigen en andermans beleving. Ik weet niet wat wel het goede woord is. Empathie misschien. Maar dat is precies het twistpunt.
the possible ranks higher than the actual

siger

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door siger » 25 aug 2011 10:08

Qalia schreef:Ik denk eigenlijk dat projectie niet het goede woord is voor de soortgelijke brainy processes bij eigen en andermans beleving. Ik weet niet wat wel het goede woord is. Empathie misschien. Maar dat is precies het twistpunt.
Merlin Donald schrijft in A Mind So Rare
Ons vermogen tot bewustzijn is de biologische basis van cultuur, symbolisch denken en taal inbegrepen. Omgekeerd maakt cultuur het mogelijk de aard van het moderne menselijk bewustzijn te doorgronden. Zonder deze deep enculturation zouden we geen gebruik kunnen maken van onze enorme breinen, omdat we de specifieke moderne cognitieve structuren zouden ontberen. Ons brein co-evolueerde met cultuur en is speciaal aangepast om in een cultuur te leven. In zekere zin "veronderstelt" het ontwerp van ons brein het bestaan van een cultureel opslagmechanisme dat haar volledige ontwikkeling mogelijk maakt. Dit is de enige werkbare theorie om de evolutie van taal te verklaren soepel verand met ons diep evlutionair verleden.
Ik denk dat hierin het antwoord schuilt voor elke menselijke interactie, ook voor empathie, cooperatie, altruisme etc...

Zie ook de commentaar van Evan Thompson in googlebooks

EDIT: En in verband hiermee nog een on-line interview gevonden dat ik nu snel ga lezen:
Frans de Waal and Evan Thompson Interviewed by Jim Proctor: Primates, Monks and the Mind; The Case of Empathy

EditEdit: Attention! Zeer interessant intervieuw tot een beetje over de helft. Blijkt Jim Proctor een soort pastor te zijn die met alle geweld de universele liefde van het christendom (want die zijn toch zoals boeddhisten) wil verkopen...
Gewoon op tijd stoppen, je voelt het wel, dan is het best een interessant artikel.

Gebruikersavatar
caius
Technologist
Berichten: 322
Lid geworden op: 25 feb 2010 19:28

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door caius » 25 aug 2011 13:00

pallieter schreef:Caius,

Als u het mij toelaat laat het verder aan jou over, ik ga niet alleen quasi volledig met je akkoord maar je verwoordt het ook beter dan ikzelf.
Niet ervoor kiezen om de verantwoordelijkheid te ontlopen he :evil3: [-X Dan ga ik nu even de oorlog starten want de hond heeft gister al mijn empathie opgegeten, de egoist!
Anarchism really stands for the liberation of the human mind from the dominion of religion; the liberation of the human body from the dominion of property; liberation from the shackles and restraint of government.- Emma Goldman
Global Mind Change

Gebruikersavatar
pallieter
Bevlogen
Berichten: 3688
Lid geworden op: 12 mar 2009 10:54

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door pallieter » 25 aug 2011 13:37

Weet het, was het om eerlijk te zijn wat beu. Begon voor mij persoonlijk wat teveel op een welles nietes spelletje te lijken dan op een gezonde discussie. Zeg niet dat ikzelf hier vrij van zonde ben.
"Anti-intellectualisme has been a constant thread winding its way through our political and cultural life, nurtured by the false notion that democracy means that my ignorance is just as good as your knowledge" - Isaac Asimov

Gebruikersavatar
qualia
Forum fan
Berichten: 489
Lid geworden op: 01 aug 2011 10:50

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door qualia » 25 aug 2011 23:47

siger schreef:nog een on-line interview gevonden dat ik nu snel ga lezen:
Frans de Waal and Evan Thompson Interviewed by Jim Proctor: Primates, Monks and the Mind; The Case of Empathy
Wat een mooi interview. Ik dwaal graag even af (met toestemming van de topicstarter?)

"I think it’s not possible to study consciousness without making use of empathy. To recognize or acknowledge another being as conscious — whether it be a monkey, ape, dolphin, or human being — is already to rely on empathy." (Thompson, p.44).

Hier klinkt een vrolijke wetenschap in door, een notie van objectiviteit als menselijkheid. Of lees ik dat alleen maar?

"I think in cognitive science and also in philosophy the view that is still in some ways prevalent, although it’s changing, is that the individual mind is in the head, that is, that my mental capacities, my cognitive capacities, are locatable within the confines of my skull. But clearly for social animals, and
especially for social animals like us, where we have the powerful impact of language and culture and enculturated development, intelligence and cognitive capacities are distributed among individuals in groups, and depend on various kinds of artifacts and symbolic technologies and resources." (p.47).

Voor mij een zeldzaam verhelderende uitspraak. Het veegt het monisme ('geest' = lichaam) eigenlijk meteen maar op een hoopje bij het dualisme. Het idee van een gedistribueerde intelligentie sluit ook naadloos aan op de 'deep enculturation' die je als verklaringsgrond voor empathie biedt.

Ik ben nieuwsgierig of iemand hier een link terug naar het idee van verantwoordelijkheid kan/gaat leggen. Ik kom er zelf niet direct uit. Behalve dat het 'men' in de vraagstelling misschien wat breder moet worden genomen dan een strikt 'ik'.
the possible ranks higher than the actual

siger

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door siger » 26 aug 2011 09:20

qualia schreef:
siger schreef:nog een on-line interview gevonden dat ik nu snel ga lezen:
Frans de Waal and Evan Thompson Interviewed by Jim Proctor: Primates, Monks and the Mind; The Case of Empathy
Wat een mooi interview. Ik dwaal graag even af (met toestemming van de topicstarter?)

"I think it’s not possible to study consciousness without making use of empathy. To recognize or acknowledge another being as conscious — whether it be a monkey, ape, dolphin, or human being — is already to rely on empathy." (Thompson, p.44).
Hier klinkt een vrolijke wetenschap in door, een notie van objectiviteit als menselijkheid. Of lees ik dat alleen maar?
Inderdaad een mooie zin. Maar helaas al in de gevarenzone: als verderop Proctor empathy wil kapen als christelijke liefdadigheid begrijp je waarom velen hiervan vluchten: het is als poseren op de reling van de Niagara-falls. Dus grijpt men maar weer naar de grote illusie-bezem. Maar al je alles wat religie ooit heeft willen kapen een illusie noemt, valt er niet veel meer te vertellen dan dat we allemaal oninteressante zombies zijn.

Blues-Bob
Bevlogen
Berichten: 4763
Lid geworden op: 26 aug 2010 07:33
Locatie: Friesland

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door Blues-Bob » 26 aug 2011 10:42

qualia schreef: Ik ben nieuwsgierig of iemand hier een link terug naar het idee van verantwoordelijkheid kan/gaat leggen. Ik kom er zelf niet direct uit. Behalve dat het 'men' in de vraagstelling misschien wat breder moet worden genomen dan een strikt 'ik'.
Vooraf: waar ik spreek van succes, dient men dit te zien in de zin van opvolging en voortbestaan.

Zonder empathisch vermogen is het naleven van afspraken (formeel en informeel) omtrent verantwoordelijkheden nauwelijks, of misschien wel helemaal niet mogelijk. Om verantwoordelijkheden jegens anderen te kunnen dragen is empathisch vermogen een belangrijke eigenschap. Het empathisch vermogen kan inmiddels aardig gemeten worden, hoewel meetinstrumenten hieromtrent m.i. aardig verbeterd kunnen worden.

Voor de liefhebbers zal ik toch even de evolutionaire grondslagen en mijn idee daarover erbij geven, deze eigenschap zorgt ervoor dat wezens bij wie deze eigenschap aanwezig is succesvol in een groep overleven, en omdat empathisch vermogen het succes van leven in een groep vergroot zijn ze geneigd dit te doen. Het is niet zonneklaar dat een beter empathisch vermogen, of groter gebruik ervan leidt tot meer succes in alle situaties. Daarom kan het evenwel zo zijn dat men naast verantwoordelijkheden jegens andere individuen in de groep, tevens verantwoordelijkheden jegens zichzelf heeft. Waar deze verantwoordelijkheden elkaar in minder- of meerdere mate tegenwerken dient het individu een afweging te maken. Deze afweging wordt bepaald door interne factoren zoals aanleg (uit bijvoorbeeld genetische factoren), opvattingen (dus zeg maar cognities bijvoorbeeld uit leerprocessen) maar ook externe factoren, zoals tijdsbeeld, organisatiestructuur van de groep, druk vanuit de groep, eventuele sancties, e.d. Deze afweging is per definitie individueel, en variatie rond vertoond gedrag dient dus in grote groepen bekeken te worden. Natuurlijk zou er een gemiddeld type gedrag geconstateerd kunnen worden, maar de verdeling is minstens zo belangrijk.

In het huidige tijdsbeeld vind ik het belangrijk dat het individu de kans krijgt een eigen afweging te maken binnen de grenzen van het gelijkwaardigheidsbeginsel (wat natuurlijk past binnen het evolutie verhaal).

Groet,

Bob
"You can think I'm wrong, but that's no reason to quit thinking." - House
Tiepvauden ondur voorbehauwt.

Gebruikersavatar
caius
Technologist
Berichten: 322
Lid geworden op: 25 feb 2010 19:28

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door caius » 26 aug 2011 22:33

Empathie is een goed begrip, er is echter geen duidelijkheid over wat het nu exact is. Tig definities op wikipedia*. Mijn opmerking over projecteren gaat over het feit dat je, als je iemand anders pijn ziet lijden, je die pijn niet voelt als reele pijnprikkels maar dat je hersenen dat voor je 'nabootsen'. Tenzij je gelooft in telepathie oid is het gewoon fysiek onmogelijk.

Als ik dan het geschrevene goed lees dan zie ik toch dat we vooral empathisch zijn naar mensen in onze directe nabijheid, wat voor mij duidelijk een teken van egoisme is. Kennelijk nemen we makkelijker verantwoordelijkheid indien het onze eigen omgeving betreft. En wat doen we verder met leedvermaak?

Verder: een groep is evident geen 'organisme'? (let op de aanhalingstekens). Voor mij is dat absoluut niet evident. Zie bijvoorbeeld de werken van Wilfred Bion**.

* https://secure.wikimedia.org/wikipedia/en/wiki/Empathy" onclick="window.open(this.href);return false;
** https://secure.wikimedia.org/wikipedia/ ... lfred_Bion" onclick="window.open(this.href);return false;
**https://encrypted.google.com/search?q=" ... s+organism" (ik kan de quotes niet escapen dus even CnP)
Anarchism really stands for the liberation of the human mind from the dominion of religion; the liberation of the human body from the dominion of property; liberation from the shackles and restraint of government.- Emma Goldman
Global Mind Change

Blues-Bob
Bevlogen
Berichten: 4763
Lid geworden op: 26 aug 2010 07:33
Locatie: Friesland

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door Blues-Bob » 27 aug 2011 10:16

caius schreef:Als ik dan het geschrevene goed lees dan zie ik toch dat we vooral empathisch zijn naar mensen in onze directe nabijheid, wat voor mij duidelijk een teken van egoisme is. Kennelijk nemen we makkelijker verantwoordelijkheid indien het onze eigen omgeving betreft. En wat doen we verder met leedvermaak?
Je ziet vooral wat je wilt zien ben ik bang. Er zijn tal van observaties die het tegendeel bewijzen. Maar in de regel of zijn algemeenheid is er dan sprake van een gedragspatroon wat minder effictief is op zichzelf gericht in termen van succes en welzijn, en meer effectief in het effect op anderen in termen van succes en welzijn. Het is m.i. zeer legitiem van altruisme te spreken, zeker wanneer de bewuste component zich richt op de ander. Je mag natuurlijk om je wereldbeeld overeind te houden een zeer ireeele definitie van altruisme maken, maar ik wil je op die ireeele definitie kunnen aanspreken. Wat is dus voor jou de definitie van altruisme?
Dat het vermogen tot altruisme mogelijk gemaakt wordt doordat we ingesteld zijn op succes van onze eigen genen, en zo geevolueerd wordt, doet niets af aan het vermogen tot altruistisch gedrag in mijn mening.
Verder: een groep is evident geen 'organisme'? (let op de aanhalingstekens). Voor mij is dat absoluut niet evident. Zie bijvoorbeeld de werken van Wilfred Bion**.
Wat voor een zin heeft het de eigenschap leven weg te halen uit het begrip organismen? Zou je me kunnen aantonen wat de meerwaarde is?

Als het is, zodat je wereldbeeld overeind blijft, dan vind ik dat een zeer discutabele reden, omdat ik denk dat ik kan aantonen dat het begrip dan zijn specifieke waarde (of beter gezegd de specificiteit van de classificatie leven, die het begrip nodig heeft om nuttig te zijn) verliest. Ik krijg de kriebels van mensen als Bion, die denkt dat ze om hun eigen denkproces te smeren definities die een reden hebben kunnen loslaten. Dat is onwetenschappelijk en onlogisch om zonder objectiveerbare universele en reproduceerbare waarneming te doen.

Ik zie in alle gegeven definities van empathie in de wiki link reden om aan te nemen dat je empathie bedoelt in plaats van projectie. In vergelijking met welke definitie vind jij de definitie van projectie beter passen bij wat je beschrijft?

Groet,

Bob
"You can think I'm wrong, but that's no reason to quit thinking." - House
Tiepvauden ondur voorbehauwt.

Gebruikersavatar
caius
Technologist
Berichten: 322
Lid geworden op: 25 feb 2010 19:28

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door caius » 27 aug 2011 10:35

Blues-Bob schreef: Je ziet vooral wat je wilt zien ben ik bang. Er zijn tal van observaties die het tegendeel bewijzen.
Graag 1 voorbeeld van altruisme dat niet tot egoisme te herleiden is, dan ben ik overtuigd.
Blues-Bob schreef: Wat voor een zin heeft het de eigenschap leven weg te halen uit het begrip organismen? Zou je me kunnen aantonen wat de meerwaarde is?
Hoe kom je erbij dat een groep geen leven heeft? Het bestaat uit leven (tenzij het een groep stenen is maar dan zou ik de term verzameling liever gebruiken)
Een mierenhoop an sich heeft alles wat nodig is om het levend te verklaren, zenuwlijnen, een brein, een ademapparaat etc.
Anarchism really stands for the liberation of the human mind from the dominion of religion; the liberation of the human body from the dominion of property; liberation from the shackles and restraint of government.- Emma Goldman
Global Mind Change

Gebruikersavatar
qualia
Forum fan
Berichten: 489
Lid geworden op: 01 aug 2011 10:50

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door qualia » 27 aug 2011 12:44

Blues-Bob schreef:Wat is dus voor jou de definitie van altruisme?
Hoewel de vraag niet aan mij gericht is; in het interview dat Siger aanhaalde wordt altruïsme als de behavorioristische insteek van empathie genoemd. Waar empathie uitgaat van de interne processen, gaat altruïsme uit van het gedrag (waaraan dan empathie ten grondslag zou liggen).
Blues-Bob schreef:Wat voor een zin heeft het de eigenschap leven weg te halen uit het begrip organismen?
Uit het citaat uit datzelfde interview over gedistribueerde intelligentie, spreekt een opvatting van 'begrip' als iets dat niet enkel ín ons zit maar dat wordt opgebouwd in onze omgeving en dat zich in die zin buiten ons strikte 'ik' (het lichaam) bevindt. Het is niet zozeer een kwestie van waarheid denk ik, als wel een kwestie van de werkbaarheid van zo'n begrip. Door de groep als een organisme te definiëren zijn andere visies mogelijk op de groepsdynamiek en de rol van het individu daarin. Het blijft voor mij moeilijk te vatten wat de consequenties zijn van zo'n radicaal ander perspectief. We zijn zo gewend onszelf als individuen te beschouwen dat de individualistische logica gewoon door dreint. Zo ervaar ik het dan.
caius schreef:Als ik dan het geschrevene goed lees dan zie ik toch dat we vooral empathisch zijn naar mensen in onze directe nabijheid, wat voor mij duidelijk een teken van egoisme is
.

Felix Warneken voerde een (schattig) experiment uit met kleine kinderen (18 maanden). Die bleken hem (een vreemdeling voor de kids) steeds graag te willen helpen maar alleen als uit zijn gezichtsuitdrukking bleek dat hij die hulp nodig had. En níet als hij duidelijk expres iets omgooide.
Zie: http://www.msnbc.msn.com/id/11641621/" onclick="window.open(this.href);return false;

Het is dus niet zo dat we enkel willen helpen als het om bekenden gaat. En het lijkt me ook moeilijk te beweren dat zulke kleine kinderen zich beter voelen over zichzelf omdat ze iemand helpen.

Maar wat ik eigenlijk niet logisch vind is dat Caius enerzijds empathie terugbrengt tot egoïsme maar wel een notie van de groep als organisme handhaaft en dat Blues-Bob precies het tegenovergestelde doet. Juist in een visie van de groep als organisme lijkt empathie zonder eigenbelang beter te passen. Kunnen jullie dat uitleggen?
caius schreef: En wat doen we verder met leedvermaak?
En met moord, verkrachting, roddel en achterklap? Het idee is niet dat er geen egoïsme bestaat en dat we niet in staat zijn tot onverschilligheid. Het idee is dat empathie niet per definitie egoïstisch van aard is.

Maar in het wiki stuk over empathie dat je post (kopje sadistic personality disorder) staat dat het breinproces van pijnervaring bij het zien van pijn bij anderen hetzelfde of zelfs heviger is bij gewelddadige tov niet-gewelddadige jongeren. Het verschil zit er blijkbaar in dat het gedeelte van de hersenen dat betrokken is bij gevoelens van beloning bij hen ook gestimuleerd wordt. Wat iig duidelijk maakt dat we heel voorzichtig moeten zijn met het toeschrijven van specifieke emoties of specifiek gedrag aan specifieke hersengebieden. Er zit niet zoiets als een isoleerbaar empathie-hersengebied in ons hoofd.
Ik geloof overigens niet dat dit soort onderzoek bewijst dat agressief gedrag dus gedetermineerd is.
siger schreef:als verderop Proctor empathy wil kapen als christelijke liefdadigheid
.

Ik kan het niet vinden!
Blues-Bob schreef: Om verantwoordelijkheden jegens anderen te kunnen dragen is empathisch vermogen een belangrijke eigenschap.
Ik zou verder willen gaan en stellen dat we óók verantwoordelijk zijn voor de daden van anderen, voor zover we deze redelijkerwijs kunnen beïnvloeden. Het is alleen soms lastig te definiëren wat 'redelijkerwijs' is.
the possible ranks higher than the actual

Gebruikersavatar
caius
Technologist
Berichten: 322
Lid geworden op: 25 feb 2010 19:28

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door caius » 27 aug 2011 12:47

qualia schreef:
caius schreef:Als ik dan het geschrevene goed lees dan zie ik toch dat we vooral empathisch zijn naar mensen in onze directe nabijheid, wat voor mij duidelijk een teken van egoisme is
.

Felix Warneken voerde een (schattig) experiment uit met kleine kinderen (18 maanden). Die bleken hem (een vreemdeling voor de kids) steeds graag te willen helpen maar alleen als uit zijn gezichtsuitdrukking bleek dat hij die hulp nodig had. En níet als hij duidelijk expres iets omgooide.
Zie: http://www.msnbc.msn.com/id/11641621/" onclick="window.open(this.href);return false;
Directe nabijheid zei ik.

ps: deze discussie leidt tot niets, mijn laatste bijdrage.
Anarchism really stands for the liberation of the human mind from the dominion of religion; the liberation of the human body from the dominion of property; liberation from the shackles and restraint of government.- Emma Goldman
Global Mind Change

siger

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door siger » 27 aug 2011 12:51

caius schreef:Graag 1 voorbeeld van altruisme dat niet tot egoisme te herleiden is, dan ben ik overtuigd.
Laat mij je overtuigen met één voorbeeld: wilde Noorse ratten hebben de eigenschap anderen te helpen, zelfs meer als ze zelf anonieme hulp ondervinden. Dit is geen egoisme in de correcte betekenis van het woord, maar altruisme. Zie http://www.freethinker.nl/forum/viewtop ... 83#p288283" onclick="window.open(this.href);return false; waar ik ook schreef:
Siger schreef:Als hierbij niet gestreefd wordt naar eigen voordeel ten koste van de omgeving, valt dit gedrag niet onder egoisme. De wetenschap (vb. Richard Dawkins in The Selfish Gene) spreekt daarom sinds Robert Trivers over wederkerig altruisme (reciprocal altruism.) De befaamde bioloog Frans De Waal heeft heftig geprotesteerd tegen de populaire bewering dat altruisme in wezen huichelarij - verborgen egoisme - zou zijn. Ik heb dit protest hier uitgebreid geciteerd. Daaruit één paragraaf:...
De post en de verwijzingen zullen je zeker interesseren.

Natuurlijk kan je alles herleiden. Ook adoptie van vreemde kinderen, bloedgeven of stervensbegeleiding. Je kan ook een auto tot een paardenkoets herleiden. Maar de vraag is natuurlijk wat het nut of doel van die herleiding is.

Gebruikersavatar
caius
Technologist
Berichten: 322
Lid geworden op: 25 feb 2010 19:28

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door caius » 27 aug 2011 12:58

siger schreef:<snip>
Thanks, 'reciprocal altruism' klinkt al een stuk beter (omdat het impliceert dat het mij wat oplevert). Ik zou zelf kiezen voor 'wederzijds egoisme' en dan verwijzen naar het 'prisoners dilemma' (en soortgelijke speltheorie-en) maar dat is een kwestie van semantiek.

https://secure.wikimedia.org/wikipedia/ ... 7s_dilemma" onclick="window.open(this.href);return false;
Anarchism really stands for the liberation of the human mind from the dominion of religion; the liberation of the human body from the dominion of property; liberation from the shackles and restraint of government.- Emma Goldman
Global Mind Change

Gebruikersavatar
qualia
Forum fan
Berichten: 489
Lid geworden op: 01 aug 2011 10:50

Re: Wanneer is men verantwoordelijk?

Bericht door qualia » 27 aug 2011 13:05

caius schreef:Directe nabijheid zei ik.

ps: deze discussie leidt tot niets, mijn laatste bijdrage.
oké. Leg je me alleen nog even uit hoe ik het gedrag van die kleintjes als egoïsme moet zien?
the possible ranks higher than the actual

Plaats reactie