Euthanasie bij dementie.

[Maria]

Hoge Raad bevestigt dat euthanasie ook mag bij vergevorderde dementie, als met wilsbekwaamheid vooraf een codicil is opgemaakt en als later daar geen sprake meer van is.

Eindelijk een uitspraak en meer duidelijkheid.

De Hoge Raad heeft bevestigd dat euthanasie ook mag worden verleend aan patiënten met vergevorderde dementie. De arts hoeft aan de wilsonbekwame patiënt geen bevestiging te vragen over diens schriftelijk euthanasieverzoek. Daarnaast stelt het hoogste rechtscollege dat een wilsverklaring ‘niet eenduidig’ hoeft te zijn. De arts moet door de wilsverklaring te interpreteren en de omstandigheden te beoordelen genoeg zekerheid verkrijgen dat de patiënt zou willen overlijden in de situatie waarin hij of zij zich inmiddels bevindt. Dit is positief nieuws voor alle mensen in Nederland die een schriftelijk euthanasieverzoek opstellen.

Het komt in de praktijk weinig voor dat euthanasie wordt verleend aan wilsonbekwame patiënten met dementie. NVVE-directeur Agnes Wolbert: “Ons advies blijft dat patiënten samen met de arts en naasten proberen te voorkomen dat pas bij wilsonbekwaamheid wordt gesproken over euthanasie. De NVVE beveelt hierin een proactieve houding van de arts aan.”

Zie ook de NOS
Hoge Raad bevestigt: euthanasie bij zwaar demente vrouw was zorgvuldig

[Maria]

‘Een wilsverklaring is geen entreebewijs voor de dood.’

Wilsonbekwame patiënten met dementie kunnen euthanasie krijgen op basis van hun wilsverklaring. Maar, waarschuwt Willeke Stadtman, arts Expertisecentrum Euthanasie, dat kan alleen als de patiënt aantoonbaar ondraaglijk en uitzichtloos lijdt. “En dat is bijna nooit het geval.”
“Dat iemand ooit opschreef dat hij het ondraaglijk zou vinden als hij zijn kinderen niet meer herkent, telt niet als de patiënt in het hier en nu geen enkel blijk van dat lijden laat zien”, zegt Stadtman. “Daarom zal het verlenen van euthanasie aan wilsonbekwame patiënten ook mét de uitspraak van de Hoge Raad (21 april 2020) beperkt blijven tot enkele gevallen per jaar. Wél hebben artsen meer ruimte gekregen voor het beoordelen van de inhoud van de wilsverklaring. De arts hoeft niet alleen af te gaan op de letterlijke bewoordingen, maar mag ook de mening van de familie en de context meewegen: is dit wat de patiënt beoogd heeft in zijn wilsverklaring? Als aan alle zorgvuldigheidseisen van de wet is voldaan, mag de arts handelen volgens de strekking van de wilsverklaring. Hij hoeft de patiënt niet te informeren over zijn voornemen tot euthanasie en hij mag patiënt voorafgaand aan de euthanasie sederen met een slaapmiddel. Stadtman: “De Hoge Raad stelt hiermee in feite dat de wilsonbekwaamheid van de patiënt leidend is”.

HAMVRAAG
Stadtman verleende meerdere keren euthanasie aan dementerenden, maar nog nooit aan een wilsonbekwame patiënt. “Ik ga het niet uit de weg, maar ik kijk er ook niet naar uit.

Het blijft moeilijk.
Mensen kunnen veranderen.
En mensen met dementie veranderen allemaal.
En zeker in de beginfase, waarin alleen de mentale dementie het meest evident is.
Een aantal patiënten wordt zwaar depressief.
Maar ook een aantal lijkt zoveel levenslust te hebben in hun terug kindheid, dat als anderen maar daarin meegaan, dat ze gelukkiger lijken dan ooit.

Wat dan?
Wachten tot de volgende fase is aangebroken?
Of toch erbij blijven en het niet tot zover laten komen?
Ik denk dat toch, ondanks een codicil, de omstaanders daarin toch een flinke stem in kunnen hebben.
En waardoor laat je je dan leiden?

Wat ik nu voor mezelf denk?
Mijn voorland is, als ik tijd van leven heb, toch een levenseinde en een euthanasie wegens dementia senilis.
Graag acht slaan op mijn codicil.

[dikkemick]

Dit is nu een topic waar je m.i. nooit uitkomt. Je kunt van alles vinden, ook voor jezelf maar niemand weet hoe je er aan toe bent als het eenmaal zover is en je bent dan niet meer in staat aan te geven wat op dat moment voor jou het beste is.

Zelfde probleem met wel of niet reanimeren. Weet je veel hoe je eruit komt? Als kasplantje of als je oude ik. Ethische dilemma's waar geen zuiver antwoord op gegeven kan worden.

[appelfflap]

Dit is nu een topic waar je m.i. nooit uitkomt.

uiteraard verandert je karakter als je dement bent, de hamvraag is of je dan nog steeds dezelfde persoon bent als toen je gezond was (en besloot tot euthanasie in deze of gene situatie).
ook al zwaar dementerende kun je nog lachen, maar betekent dat dan dat je gelukkig bent?

[dikkemick]

Dat weet niemand denk ik.

[Mullog]

Dit is nu een topic waar je m.i. nooit uitkomt.

uiteraard verandert je karakter als je dement bent, de hamvraag is of je dan nog steeds dezelfde persoon bent als toen je gezond was (en besloot tot euthanasie in deze of gene situatie).
ook al zwaar dementerende kun je nog lachen, maar betekent dat dan dat je gelukkig bent?

Inmiddels de nodige ervaring met dementerende bejaarden. Een tante van mijn vrouw (96) is zwaar dement maar ze zit nog vol plannen, ze haakt en gaat haar middenstandsdiploma halen om een winkeltje in België te beginnen. Daar heeft ze nog 2 jaar voor nodig, hoewel ze haar zwemlessen ook belangrijk vindt en moeite heeft met de prioriteit. Op dezelfde afdeling zat een inmiddels overleden vrouw die de laatste 2 jaar van haar leven alleen heeft zitten huilen en om haar moeder riep, hart verscheurend. Mijn inmiddels overleden schoonmoeder heeft de laatste 3 jaar stil voor zich uit zitten staren. We hebben geen idee wat ze daarvan vond, behalve die ene zin die ze een keer gezegd heeft °Het is zo leeg in mijn hoofd"

Het is allemaal heel persoonlijk en alleen maatwerk bestaat. Misschien moeten we in basis eens gaan nadenken over hoever de geneeskunde moet gaan in het verlengen van onze levens.

[Maria]

Inmiddels de nodige ervaring met dementerende bejaarden.

Mijn inmiddels overleden schoonmoeder heeft de laatste 3 jaar stil voor zich uit zitten staren. We hebben geen idee wat ze daarvan vond, behalve die ene zin die ze een keer gezegd heeft °Het is zo leeg in mijn hoofd"

Ik zie mijn moeder.

Mijn eigen oma heb ik mee opgepast, teruggehaald als ze weer op pad "naar huis en naar haar moeder was". Dat werd na verloop van tijd steeds lastiger, omdat ze steeds minder vaak meeging in de uitleg dat ze vergeten was dat haar moeder er niet meer was. Wel ben ik de enige die haar heeft ervaren als een "lieve oma", terwijl mijn oudere broers en zus zich dat heel anders herinnerden.

Ik zag veranderingen van ingetogen mensen met nooit een onvertogen woord wat binnen een benepen milieu niet zou worden toegestaan.
Naar mensen, die er vrolijk eruit flapten wat voor hun lippen kwam en wat de directe omgeving soms wel als schokkend ervoer.
In een later stadium depressief en weer later idd. ook alsof ze wezenloos waren.

En keurig beschaafde mensen, die agressief paranoïde gedrag gingen vertonen, oa. anderen beschuldigend van diefstal van haar horloge en wat ze wilde terugpakken.
De eerste particuliere opvang kon het niet aan, daar het teveel (professionele) aandacht zou opeisen.

Het is allemaal heel persoonlijk en alleen maatwerk bestaat. Misschien moeten we in basis eens gaan nadenken over hoever de geneeskunde moet gaan in het verlengen van onze levens.

Van levensverlengende medicatie is lang niet altijd sprake.
Niet zelden zijn mensen lichamelijk gezond op een paar ouderdomsgebreken na, waar geen medicatie voor (nodig) is.
Mijn moeder kreeg kalmering, omdat ze 's nachts te vaak een verzorgende nodig had om naar de WC te gaan.
Een nachtluier had ze omdat ze nog wel eens lekte, maar ze kon niet bewust plassen in haar luier en bleef 's nachts om hulp roepen.

In de instellingen met steeds minder personeel kan er vaak alleen goede verzorging voor allen zijn als er medicatie is, die mensen "rustig" maakt.
Ook in een geriatrisch verpleeghuis met mensen, die nog niet echt verregaand dement zijn, en die dezelfde medicatie krijgen omdat ze steeds onrustiger worden en rond begon te lopen en zwerven. En te weinig personeel om hen te begeleiden.
Wat ook vaak het resultaat heeft, dat patiënten er wezenloos bijzitten en als zombies lijken.

[axxyanus]

Dit is nu een topic waar je m.i. nooit uitkomt. Je kunt van alles vinden, ook voor jezelf maar niemand weet hoe je er aan toe bent als het eenmaal zover is en je bent dan niet meer in staat aan te geven wat op dat moment voor jou het beste is.

Ik weet niet of dat nodig is. Mensen kunnen nu ook beslissingen nemen voor de toekomst en die contractueel vastleggen. Ook dan kan je in de toekomst daar anders over denken maar daarmee verdwijnen die verplichtingen niet.

Ik kan dus best begrip opbrengen voor mensen die dit een moeilijke beslissing vinden om voor zichzelf te nemen. Maar als je de beslissing genomen hebt, dan zit je met die gevolgen. (Je mag natuurlijk altijd die beslissing nog herroepen).

Zelfde probleem met wel of niet reanimeren. Weet je veel hoe je eruit komt? Als kasplantje of als je oude ik. Ethische dilemma's waar geen zuiver antwoord op gegeven kan worden.

Ja het is een moeilijke beslissing maar dat betekent niet dat anderen die beslissing mogen negeren eens jij ze gemaakt hebt. Mijn moeder heeft een negatieve wilsverklaring opgesteld waarin ze o.a. aangeeft niet meer gereanimeerd te willen worden. Ik verwacht dat de zorgsector daar rekening mee houdt als het ooit zover is.

[appelfflap]

Het is allemaal heel persoonlijk en alleen maatwerk bestaat.

uiteindelijk draait het vooral om beslissingsmacht

ik geef op mijn 60e aan niet incontinent te willen en op mijn 80e zit ik vrolijk lachend in het ballenbad te spelen met mijn pampers aan.
iemand zal dan beweren dat ik ongelooflijk gelukkig ben omdat ik lach, ook al heb ik in gezonde toestand herhaaldelijk aangegeven deze mensonwaardige behandeling/toestand niet te willen.

wie beslist hier nu?

[dikkemick]

Dit is nu een topic waar je m.i. nooit uitkomt. Je kunt van alles vinden, ook voor jezelf maar niemand weet hoe je er aan toe bent als het eenmaal zover is en je bent dan niet meer in staat aan te geven wat op dat moment voor jou het beste is.

Ik weet niet of dat nodig is. Mensen kunnen nu ook beslissingen nemen voor de toekomst en die contractueel vastleggen. Ook dan kan je in de toekomst daar anders over denken maar daarmee verdwijnen die verplichtingen niet.

Zo zou het moeten zijn. Alleen waar ik moeite mee heb. Stel je staat depressief in het leven en tekent een verklaring dat als je dement wordt, je wilt dat er een einde aan wordt gemaakt.
Maar nu verandert je leven op dusdanige wijze dat je het toch enorm naar je zin hebt. Alleen: Je weet je niet meer dat je ooit een verklaring getekend hebt en bent ook niet meer bij machte hierover een besluit te nemen.
Toch ziet familie dat je enorm opleeft en het naar je zin hebt. Dan toch maar die pil omdat je ooit verklaard hebt, bij dementie er een einde aan te willen maken?
Blijft dus lastig.

[Maria]

Ik weet niet of dat nodig is. Mensen kunnen nu ook beslissingen nemen voor de toekomst en die contractueel vastleggen. Ook dan kan je in de toekomst daar anders over denken maar daarmee verdwijnen die verplichtingen niet.

Zo zou het moeten zijn. Alleen waar ik moeite mee heb. Stel je staat depressief in het leven en tekent een verklaring dat als je dement wordt, je wilt dat er een einde aan wordt gemaakt.
Maar nu verandert je leven op dusdanige wijze dat je het toch enorm naar je zin hebt. Alleen: Je weet je niet meer dat je ooit een verklaring getekend hebt en bent ook niet meer bij machte hierover een besluit te nemen.
Toch ziet familie dat je enorm opleeft en het naar je zin hebt. Dan toch maar die pil omdat je ooit verklaard hebt, bij dementie er een einde aan te willen maken?
Blijft dus lastig.

Ik denk, dat als de situatie is, zoals je nu beschrijft, het eigenlijk niet zo'n probleem is.
Een codicil zal pas voor de dag worden gehaald, als de omstaanders zien dat de tijd ervoor aangebroken kan zijn.
Zoals ik het zie:
Als iedereen ziet dat er nog lol gemaakt kan worden, het grootste gedeelte van de tijd een goed leven wordt ervaren, er eigenlijk niet geleden wordt, zoals wel was voorzien en zoals dat eens zou kunnen komen, is er niemand die de aanzet zal geven om naar dat eerder opgestelde codicil te grijpen.
Dat is er vooral voor als mensen gaan zien dat het leven een straf aan het worden is voor de betreffende persoon.
Voordat er gehandeld wordt is er ook altijd nog overleg.
Het codicil is er eigenlijk vooral en zelfs alleen maar, voor het geval dat degene die het heeft getekend zelf niet handelingsbekwaam meer is.
En dus voor als er geen eenduidige overeenstemming is onderling bij de naasten, dan hoort dat codicil het veto te zijn.

[axxyanus]

Ik weet niet of dat nodig is. Mensen kunnen nu ook beslissingen nemen voor de toekomst en die contractueel vastleggen. Ook dan kan je in de toekomst daar anders over denken maar daarmee verdwijnen die verplichtingen niet.

Zo zou het moeten zijn. Alleen waar ik moeite mee heb. Stel je staat depressief in het leven en tekent een verklaring dat als je dement wordt, je wilt dat er een einde aan wordt gemaakt.
Maar nu verandert je leven op dusdanige wijze dat je het toch enorm naar je zin hebt. Alleen: Je weet je niet meer dat je ooit een verklaring getekend hebt en bent ook niet meer bij machte hierover een besluit te nemen.
Toch ziet familie dat je enorm opleeft en het naar je zin hebt. Dan toch maar die pil omdat je ooit verklaard hebt, bij dementie er een einde aan te willen maken?
Blijft dus lastig.

Ik zie eerlijk gezegd het probleem niet. Als mensen slordig omgaan met belangrijke kwesties, dan kan dat onvoorziene negatieve gevolgen hebben. Je kan natuurlijk de vraag stellen in hoeverre die persoon in goede tegenwoordigheid van geest verkeerde door zijn depressie. Maar als de verklaring in volle tegenwoordigheid van geest ondertekend werd dan zie ik geen reden om niet door te zetten.

Dit soort verklaring is er juist om er voor te zorgen dat de naasten niet moeten raden. Als je toch weer begint te raden dan heeft dit soort verklaringen nog maar weinig zin.

[appelfflap]

Als iedereen ziet dat er nog lol gemaakt kan worden, het grootste gedeelte van de tijd een goed leven wordt ervaren, er eigenlijk niet geleden wordt, zoals wel was voorzien en zoals dat eens zou kunnen komen, is er niemand die de aanzet zal geven om naar dat eerder opgestelde codicil te grijpen.

als 90j dementerende besef ik niet eens dat ik een pamper aan heb.
met 60 wist ik dat dit mij te wachten stond en dat wou ik net niet.

als je iemand anders laat beslissen, bv op uiterlijke kenmerken zoals een glimlach, dan heeft heel de euthanasiewetgeving relatief weinig zin.
Ik kan meten dat pijn hebt dus ik geef je toestemming
Ik kan neit zien dat je pijn hebt dus komen we niet aan je vraag tegemoet

[Fenomeen]

Toch ziet familie dat je enorm opleeft en het naar je zin hebt. Dan toch maar die pil omdat je ooit verklaard hebt, bij dementie er een einde aan te willen maken?
Blijft dus lastig.

Vind het helemaal niet lastig.
Juist die pil omdat ik dat ooit verklaard heb.

Ik sluit niet uit dat ik de tijd van m'n leven heb, gepamperd met Appelfflap in een ballenbad en er helemaal geen sprake is van ondraaglijk of uitzichtloos lijden.
Maar ik ben dan al lang niet meer de mens in al mijn facetten die ik was, maar verworden tot een vage schim, net wat ik niet wil.
Vanuit mijn optiek, nu, is dat mensonterend en dat wil ik juist voorkomen.

[Mullog]

Het is allemaal heel persoonlijk en alleen maatwerk bestaat.

uiteindelijk draait het vooral om beslissingsmacht

ik geef op mijn 60e aan niet incontinent te willen en op mijn 80e zit ik vrolijk lachend in het ballenbad te spelen met mijn pampers aan.
iemand zal dan beweren dat ik ongelooflijk gelukkig ben omdat ik lach, ook al heb ik in gezonde toestand herhaaldelijk aangegeven deze mensonwaardige behandeling/toestand niet te willen.

wie beslist hier nu?

Ik vind dit een goede vraag. In de politiek zie je weleens dat men probeert over zijn graf te regeren. Doe je niet hetzelfde als je op je 40ste beslist dat je op je 80ste niet met een lekkende luier brabbelend in een verzorgingshuis door het personeel gevoerd moet worden.

Bij te vroeg geboren kinderen heb ik ooit eens voor mijzelf bedacht dat het criterium zou moeten zijn dat ze zonder hulpmiddelen zelfstandig zouden moeten kunnen overleven (wel de ouderlijke zorg maar geen infusen, adem automaten of wat er allemaal nog meer mogelijk is). Zou je dementie ook niet zoiets kunnen doen? Een vorm van palliatieve sedatie waarbij de verzorging alleen nog maar gericht is op het op een menselijke en zo comfortabele mogelijke manier begeleiden naar het einde op het moment dat men stopt met zelfstandig eten en drinken als er een bord en beker voor je wordt neergezet.

Daarmee ligt het besluit in de natuur opgesloten.