Freethinker.nl

Trouw schreef:
Een gezonde leefstijl, dát jaagt de kosten pas echt op

Het is weer zover: debat over hogere medische kosten door ongezond leven. Bijna de helft van de Nederlanders vindt dat de premie van mensen die ongezond leven omhoog moet kunnen, zo blijkt uit nieuw onderzoek van het onderzoeksinsituut Nivel en het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP).

De voorstanders van het premiestraffen schetsen standaard een beeld van de man met vadsige bierbuik, die met een sigaret in de hand voor zijn flatscreen op de bank ligt. Omdat de ongezond levende Nederlander meestal in een lagere sociale klasse verkeert, wordt ook het woord 'steuntrekker' er vaak nog bij gehaald.

Ongezond gedrag leidt tot ziekte, ziekte tot zorggebruik en zorggebruik tot zorgkosten. Wie ongezond leeft, mag anderen niet laten opdraaien voor de hogere zorgkosten die daarmee gepaard gaan. Je lichaam slopen met vet, rook en alcohol: prima, maar alleen voor eigen rekening.

Hogere premie
Niet alleen aan de borreltafel is dat de opinie. Ook politici en topambtenaren suggeren dat gezonder leven de zorgkosten beperken, onder wie Pia Dijkstra van D66. Veelgehoorde opinie: mensen die ongezond leven moeten een hogere ziektekostenpremie betalen.

Minister Hans Hoogervorst van volksgezondheid dacht er enkele jaren geleden net zo over: "Ik vind dat er niet zoiets bestaat als een recht op ongezond leven. Dat klinkt misschien niet erg liberaal, maar ik vind dat je het niet kunt máken om er maar op los te leven en als je vervolgens ziek wordt, te verwachten dat je ongebreideld van onze gezondheidszorg kunt gebruikmaken."

Voorkomen
Interessant is wat rechtssocioloog Roel Pieterman van de Erasmus Universiteit signaleert: de verzorgingsstaat is, met zijn uitgebreide systemen van particuliere en publieke verzekeringen, het resultaat van een bepaalde manier van denken. Er kwam een vóórzorgcultuur. Niet het vergoeden van schade staat centraal, maar juist het voorkomen ervan.

Die ontwikkeling ging gelijk op met het 'ontdekken' van de epidemiologie. Het begon met link die Austin Bradford Hill en Richard Doll wisten te leggen tussen longkanker en roken, nadat ze vijftig jaar lang 40.000 artsen hadden gevolgd. Daarna is nooit meer zo'n groot relatief risico vastgesteld.

Sindsdien bezondigen steeds meer wetenschappers én niet-wetenschappers, waaronder ambtenaren, politici en journalisten, zich aan uitspraken in de categorie 'creatief-doen-met-epidemiologie'. Velen goochelen met correlatie en causatie ten behoeve van het eigen belang. Een grootschalig onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat een normaal gewicht een 50 procent groter overlijdensrisico geeft dan overgewicht. Toch raakt dit inzicht bedolven onder een lawine van allerlei positieve gezondheidsonderzoekjes met vage correlaties, die ons eeuwige jeugd en gezondheid beloven.

De feiten vertellen namelijk iets heel anders dan de vooroordelen: gezonder leven verlaagt de ziektekosten niet. Integendeel.

Uitbanning van overgewicht
Neem bijvoorbeeld de rekensommen uit het RIVM-rapport 'Zorgkosten van ongezond gedrag'. Daarin staat dat bij volledige uitbanning van roken de kosten van aan roken gerelateerde ziekten in Nederland dalen met 8 procent. De kosten van niet-gerelateerde ziekten nemen toe met 16 procent. Oftewel netto een stijging van 12 procent. Het RIVM schreef: "Bij uitbanning van overgewicht zullen de kosten netto met 4 procent toenemen".

Er zijn meer onderzoeken die aantonen dat preventie en gezond leven de zorgkosten juist verhogen. Het CPB rekende dat jaren geleden ook al uit. De arts-epidemioloog Luc Bonneux kwam ook met cijfers hierover.

De reden daarvoor is even logisch als simpel: door gezond gedrag neemt de levensverwachting toe. Wie langer leeft, krijgt op hogere leeftijd chronische ziektes als dementie, reuma en kanker. We leven langer, maar niet in goede gezondheid.

Het is tijd dat we de mythe dat we gezond oud kunnen worden eens ontmaskeren. Het is een sprookje dat de samenleving zichzelf, vanuit een soort maakbaarheidsideaal, graag aanpraat. Gezond is dus niet altijd goedkoop, en ongezond niet altijd duur. Het leven is minder zwart-wit dan dat.

Fenomeen schreef:Mooi, dan ik steek ik er nog een op, ik wilde net gaan minderen maar dat hoeft niet meer.

Doctor Who, eat your heart out.

lanier schreef:Dit roep ik al jaren hier op het forum...

De feiten vertellen namelijk iets heel anders dan de vooroordelen: gezonder leven verlaagt de ziektekosten niet. Integendeel.

lanier schreef:Dit roep ik al jaren hier op het forum...

De overheid heeft eigenlijk niets liever dan dat je dood neervalt de eerste dag dat je met pensioen gaat. Des te ouder je wordt, des te meer klachten en des te hoger de kosten worden. Gemiddeld kost een Nederlander ik meen zo'n €10.000,- aan ziektekosten. Het is dan ook een raadsel waarom de eigen risico wordt verhoogd, het is een druppel op een gloeiende plaat.

Ongeveer een jaar geleden hoorde ik al iemand op Radio1 die uitlegde dat het verschil in ziektekosten op levensbasis zo'n €50.000,- bedraagt. Dus iemand die gezond leeft kost de Staat € 50.000,- extra.

Onlangs was het in het nieuws dat iemand die licht overgewicht heeft, gezonder is dan iemand die een normaal postuur heeft. De reden is dat iemand met licht overgewicht vaker en eerder bij een arts terechtkomt en er sneller kan worden gehandeld bij lichamelijke of psychische problemen.

Henry II schreef:Een paar jaar terug was er een uitzending van 'de rekenkamer' (RVU meen ik) waarin een berekening werd gedaan van de ziektekosten van een roker. Men rekende alles mee; ziekenhuisbehandelingen, rookhokjes op de werkplekken en ga maar door. Uiteindelijk leek het erop dat een roker de maatschappij geld kost. Maar daar tegenover moet je de opbrengsten van een roker meenemen, de accijnzen op cigaretten en de banen die de tabaksindustrie oplevert. Om een kort verhaal lang te maken; Omdat rokers jaren korter leven, hoeven aan hun ook veel minder pensioenpremies uitgekeerd te worden. Uiteindelijk bleek uit de berekening dat een roker meer geld oplevert door accijnzen en kortere levensduur, dan dat hij kost aan extra ziektekosten. Ik zou zeggen, rokers rookt allen stevig door!

Henry II schreef:Een paar jaar terug was er een uitzending van 'de rekenkamer' (RVU meen ik) waarin een berekening werd gedaan van de ziektekosten van een roker. Men rekende alles mee; ziekenhuisbehandelingen, rookhokjes op de werkplekken en ga maar door. Uiteindelijk leek het erop dat een roker de maatschappij geld kost. Maar daar tegenover moet je de opbrengsten van een roker meenemen, de accijnzen op cigaretten en de banen die de tabaksindustrie oplevert. Om een kort verhaal lang te maken; Omdat rokers jaren korter leven, hoeven aan hun ook veel minder pensioenpremies uitgekeerd te worden. Uiteindelijk bleek uit de berekening dat een roker meer geld oplevert door accijnzen en kortere levensduur, dan dat hij kost aan extra ziektekosten. Ik zou zeggen, rokers rookt allen stevig door!

Fenomeen schreef: De feiten vertellen namelijk iets heel anders dan de vooroordelen: gezonder leven verlaagt de ziektekosten niet. Integendeel.

Uitbanning van overgewicht
Neem bijvoorbeeld de rekensommen uit het RIVM-rapport 'Zorgkosten van ongezond gedrag'. Daarin staat dat bij volledige uitbanning van roken de kosten van aan roken gerelateerde ziekten in Nederland dalen met 8 procent. De kosten van niet-gerelateerde ziekten nemen toe met 16 procent. Oftewel netto een stijging van 12 procent. Het RIVM schreef: "Bij uitbanning van overgewicht zullen de kosten netto met 4 procent toenemen".

apport in het kort
Ongezond gedrag en andere oorzaken van ziekte staan steeds meer in de belangstelling. Dat is niet voor niets. Roken en overgewicht, bijvoorbeeld, zijn vaak de oorzaak voor een slechte gezondheid, ziekte en een hoog zorggebruik. In dit rapport staan de zorgkosten van ongezond gedrag centraal. Daarbij wordt niet alleen naar de zorgkosten in 2003 gekeken, maar ook naar de invloed van ongezond gedrag op de zorgkosten over de gehele levensloop.
Het rapport laat zien dat ongezond gedrag aanleiding geeft tot een hoog zorggebruik en aanzienlijke zorgkosten. Dit geldt voor veel landen, maar de internationale verschillen zijn zo groot dat een gedegen vergelijking van de zorgkosten van ongezond gedrag in verschillende landen niet mogelijk is.
In Nederland werd in 2003 ruim 2 miljard euro besteed aan zorg die te maken had met ziekten als gevolg van roken. Het gaat dan om hart- en vaatziekten, beroerte, longkanker en chronische aandoeningen aan de luchtwegen (COPD). Aan ziekten als gevolg van overgewicht werd in 2003 bijna 1,2 miljard euro uitgegeven. Het meeste geld werd ook hier uitgegeven aan hart- en vaatziekten, gevolgd door diabetes en klachten en aandoeningen aan het bewegingsstelsel.
Hoewel de zorgkosten omvangrijk zijn, is het aandeel in de totale zorgkosten relatief beperkt mede door dure aandoeningen als dementie en verstandelijke handicaps waarop deze determinanten geen invloed hebben. Het rapport laat verder zien dat de bevordering van gezond gedrag niet per definitie tot lagere zorgkosten leidt. Zeker niet als op langere termijn ook rekening wordt gehouden met een toenemende levensduur, vervangende ziekten en extra zorggebruik. Het staat echter vast dat gezond gedrag veel kan opleveren in termen van gezondheid. Economische analyses kunnen helpen om de gezondheidswinst zo efficient mogelijk te realiseren.

lanier schreef:Roken levert de overheid op jaarbasis 2.7 miljard op. Dus een nettowinst van 700 miljoen.