Wel, ouder worden maakt je sowieso langzaamaan 'verlichter'. Je maakt veel mee en dat maakt je zicht op dingen ruimer. Het maakt je toleranter, je leert nieuwe dingen te appreciëren, je maakt niet meer druk om vele zaken, accepteert gemakkelijker dingen die anders en vreemd zijn, en je ziet steeds meer dat je jezelf niet al te serieus moet nemen. Wanneer je tussen twee culturen zit gaat het denk ik nogal intensief.
Ik heb een heleboel dingen moeten leren die voor mij volstrekt tegennatuurlijk waren. Ik herinner me nog dat ik voor het eerst met m'n Finse vriendinnetje in de bus zat in Finland. Ik zat op z'n nederlands tegen haar te praten...en het duurde nog geen minuut of ze liep al rood van schaamte aan, leunde tegen me aan en fluisterde in m'n oor: "In Finland praten we zo dat niemand anders het kan horen".... "Alleen dronken mensen praten met luide stem"...
Of de eerste keer dat ik in Finland kwam. Ik kwam aan met de Finnjet in de winter, en in de haven stond m'n meisje op me te wachten. Ze overhandigde me een rode roos...Voor mij was alles nogal overweldigend...na een uur of zo vroeg ze me: "Waar is die roos die ik aan je gaf?" Antwoord: "Roos? Welke roos?"
Wist ik veel dat rozen in die tijd in de winter in Finland wel 5-10 euro per stuk waren en mijn arme studentenmeisje dat met haar laatste centen had gekocht...
Of de eerste keer dat ik oudejaarsavond vierde op het Finse platteland...dus zonder enig vuurwerk! En wanneer je dat als Nederlander leest kun je gemakkelijk een reaktie geven: wat zou ik dat ook graag willen! Vergeet het maar. De realiteit is totaal anders. Je voelt je op zo'n moment volkomen eenzaam, je kan enkel maar janken van verdriet.
Op een gegeven moment -na jaren- sta je er soms verbaasd over dat je de nieuwe manier van leven zo volkomen geabsorbeerd hebt dat je vroegere 'natuurlijke gesteldheid' vreemd geworden is. Ik heb er vaak last van als ik terugkom in Holland. Ik weet dan nog wel hoe ik me zou moeten gedragen, maar het lukt niet altijd. Evenzo in Finland, ik weet na een half leven precies hoe ik me in bepaalde situaties moet gedragen, maar dan lukt het me toch niet altijd omdat er ergens nog iets nederlands is wat weer de kop opsteekt.
Toen ik 10 jaar lang in midden-oost Finland gewoond had had ik er vrede mee en hoefde ik eigenlijk niet weg. Maar toen ik enkele jaren daarna aan mijn jongste broer die langskwam liet zien waar ik 10 jaar gewoond had zei hij na een paar uur er te zijn geweest: "Het is onvoorstelbaar. Ik vind het bijzonder benauwend... zelfs nu al, die stilte...die eenzaamheid...dat trage leven...alleen bomen om je heen....ik zou het hier nog geen drie weken uithouden. Hoe is zoiets als 10 jaar mogelijk?"
Mijn oudste broer overkwam hetzelfde. Hij was bij mij op bezoek toen ik het laatste jaar dat ik er woonde vanwege een studie die ik moest afmaken daar alleen moest wonen. Op een dag ging ik naar de stad (=100 km verderop) en bleef hij een dagje alleen. Toen ik tegen de avond terugkwam zei hij dat het een unieke gebeurtenis in zijn leven was...die doodse stilte...die absolute eenzaamheid...hij ging het bevroren meer op...alles doods en bevroren...je hoort alleen je knarsende voetstappen...alsof je alleen op de wereld bent...en op het midden van de dag was hij naar het dorp gewandeld en in een winkel iets gekocht. En alle mensen keken stilzwijgend hem aan, niemand durfde iets te zeggen...Hij zei dat het niet voor te stellen was hoe ik het daar al 9 jaar had uitgehouden.
Wel, iedere Fin weet dat de absolute stilte en eenzaamheid je meer leert dan vele jaren op school zitten. 'Siperia opettaa' is een Fins spreekwoord (ach de Russen zullen het ook wel kennen)... Siberië onderwijst.
Ik heb altijd zeker geweten dat 'het gebrek aan keuzes' me heeft aangezet om in een bepaalde tijd van m'n leeftijd componist te gaan worden, en later aan het schrijven te gaan. Oftewel, iemand die op zo'n plek terechtkomt wordt creatief en vindt aspecten in zijn eigen persoonlijkheid waar hij nooit eerder aan gedacht had, manieren die je het hoofd boven water doen houden.
Hier woonde ik 10 jaar lang. Een plaatje gemaakt 100 meter van het huis waar ik woonde. Er lag 7 maanden sneeuw en met uitzondering van 3-4- maanden was het altijd donker.
In het voorjaar wanneer de sneeuw smolt moest ik de auto altijd links van de brug parkeren...rechts van de brug steeg het rivierwater tot meer dan een halve meter boven het wegdek.
Hier nog wat plaatjes van Rautavaara:
De gemeente Rautavaara waar ik woonde heeft 1900 inwoners en een oppervlakte van ong. de provincie Utrecht.
Overigens kwam er één keer een beer in m'n tuin in die 10 jaar dat ik in Oost-Finland woonde. Hij zocht wat eetbaars in de composthoop. 