”Ga naar België, dan kom je een stuk optimistischer over je eigen land weer terug.”
Altijd wanneer Donald Trump weer eens een stuitende opmerking maakt staat er een leger veroordelers klaar, maar wanneer hij zegt ”Brussels is like living in a hell hole” komt er uit geen enkele richting protest.
Waar staat België om bekend? Pedofielen, corruptieschandalen, dioxine-vergiftigd kippevlees. Onderhandelingen om een nieuwe regering te vormen, die langer duren dan in Irak, een land dat het vorige wereldrecord in handen had, maar dit kon wijten aan een oorlog. Een maand geleden was België weer in het nieuws vanwege dat Wallonië in staat was om een verdrag tussen de EU en Canada te blokkeren.
Het artikel legt uit dat België ontstond nadat het land dertig jaar bij Nederland had behoord. Zowel de Vlamingen als de Wallonen kwamen in verzet. Ze voelden zich geen van beiden Hollanders. Dat was de laatste keer dat ze het ergens over eens waren.
Beaudelaire komt veelvuldig in het artikel voorbij. Hij maakte aantekeningen tijdens een verblijf in België in de periode 1864-1866: de bestrating is slecht, de architectuur rommelig. De bureaucratie verschrikkelijk. Hij maakt een opsomming van een bezoek bij de douane: bezoek aan 13 kantoorhokjes, 20 handtekeningen, irritante beambten.
Het Finse artikel is getiteld ”Ze doen alles verkeerd”. Het zijn de woorden waarmee Beaudelaire alles opsomde. Blijkbaar zijn de woorden een blijvend devies van België. Er wordt wel achteraan verteld dat Beaudelaire met zijn opmerkingen vandaag de dag vast aangeklaagd zou worden voor discriminatie van een geheel volk. Maar ”België bestaat helemaal niet. Er zijn alleen maar Vlamingen en Wallonen en elkaar bestrijdende steden”, hoor je Beaudelaire al opmerken.
De parlamentariër Brecht Vermeulen wordt erover aangesproken. Hij trekt z’n schouders op. Kent hij het Belgische volkslied? ”Nee”.
Vermeulen zit achter een kopje koffie naast de vergaderzaal van het parlament. Op de muur hangt de vlag van de Nieuwe Vlaamse Alliantie, met het motto van de partij erop: denken, durf en aktie. Hij schaamt zich niet, want wie kent nu de woorden van de Brabanconne? Men vertelt dat de christen-democratische premier Yves Leterme ooit gevraagd werd een couplet van het volkslied te zingen, en dat beantwoordde door de Marseillaise in te zetten.
Vermeulen laat de Finse journalist een kaart zien waar de grens tussen Vlaanderen en Wallonië op te zien is. Vier miljoen Wallonen en zes miljoen Vlamingen. Brussel ligt in het Vlaamse gebied maar is overwegend Franstalig. ”Als Brussel er niet was, zou de oplossing gemakkelijk zijn.” Maar Brussel is volgens Vermeulen geen onoverkomelijke hindernis. Er zijn best oplossingen voor te vinden. Brussel zou kunnen worden uitgeroepen tot Jeruzalem van Europa. Een gedeelde stad, die zowel de hoofdstad van Vlaanderen als Wallonië is. Voor de rest zouden het gewoon twee landen kunnen zijn. Vermeulen is geen spreekbuis voor een splinterpartij. Zijn partij is de grootste van België en zit ook in de regering. Wordt er dus al geschaafd aan de bewoording van de opdeling van België? ”Nou nee, we zijn niet de enige regeringspartij.”
Het Finse artikel legt uit dat vanouds Wallonië de overhand had in België. Vanwege de succesvolle staalindustrie die tot aan Rusland exporteerde. Frans was daarom eerst de voertaal. De Franssprekende bovenlaag had nederlandstalige bedienden. Nederlands was de taal van de massa, de lagere klassen. De eerste nederlandstalige universiteiten begonnen in België pas in de dertiger jaren van de vorige eeuw. En pas in de zestiger jaren van de vorige eeuw werd de Belgische grondwet in het Nederlands vertaald.
Maar toen kwam de overslag. Van koolwinning kon je niet meer rijk worden. Antwerpen groeide via de goedkope producten uit Azië uit tot een succesvolle handelsstad. Eromheen groeide ’s werelds op één na grootste conglomeraat van chemische fabrieken. Nu is de werkloosheid in Vlaanderen maar vijf procent, maar het percentage van Wallonië zit boven de tien. In Vlaanderen verdient de gemiddelde werker 30.000 euro per jaar, in Wallonië een vierde deel minder. Dit soort cijfers breekt een land op. Vermeulen geeft te weten dat de staatsuitgaven voor Wallonië evenveel zijn als voor Vlaanderen, hoewel er wel twee miljoen mensen meer wonen in Vlaanderen. Geen wonder dat de Vlamingen mopperen.
Eigenlijk is België al opgedeeld in drie taalgebieden (er wonen ook nog 70000 Duitssprekenden in België). Ze hebben allemaal hun eigen parlament. De algemene overheid kent bijvoorbeeld geen minister voor cultuur of onderwijs. Het land kent geen eensluidend onderwijsplan dat in het hele land geldig is. België is ook nog ondergedeeld in zes gebieden met een eigen regering voor wat betreft handel, werkgelegenheid en milieubescherming. Oh, er zijn ook nog 11 provincies en 600 gemeenten. Enkel Brussel kent al 19 gemeenten met een eigen burgemeester en gemeenteraad! De co-burgemeester Geoffroy Coomans de Brachère schudt zijn hoofd in zijn werkkamer. Hij is bezig met een rechtszaak waarin Brussel Brussel aanklaagt vanwege een rotonde waarvan één rijbaan gesloten werd. ”It’s complicated.” Die frase hoor je Belgische politici en ambtenaren uitspreken alsof ze een facebook update geven van hun moeilijke huwelijksrelatie. ”Als je denkt er iets van te begrijpen, dan zullen ze het je slecht uitgelegd hebben”, laat de Brachère weten. Deze zin hoort de Finse journalist de volgende vier dagen nog wel door drie anderen opnieuw uitgesproken.
Het probleem van overlappende diensten heeft zich toegespitst op de politie: belangrijke informatie betreffende terroristen werd niet doorgegeven.
Beaudelair ging in 1866 met de trein ook nog in Namur een kijkje nemen. De Finse journalist ging hem achterna. Het station van Namur wordt opgefleurd door een Starbucks café. De jongeren zitten daar met oordopjes in hun oren voor hun tentamens te studeren. Iedere tweede persoon die je er tegenkomt loopt met Frans stokbrood onder z’n arm. In het midden van de stad is een enorme cathedraal van St. Loup. De buitenkant heeft flink te lijden gehad van de luchtverontreiniging. Eenmaal binnen kijkt een Fin zijn ogen uit. Veel donker hout, marmer, goud, alle denkbare versieringen. Beaudelaire noemde het een religieus boudoir. Toen hij de kerk uitstapte schijnt hij ingestort te zijn, waarna hij tot het einde van zijn leven verlamd was. Men bracht hem naar Frankrijk, waar hij nog anderhalf jaar leefde, maar geen woord meer sprak, met uitzondering van een steeds maar herhaalde vloek Crénom, op zijn sterfbed.