Volkert en zijn proefverlof
Geplaatst: 18 dec 2013 13:41
Ergens vorige week (maar toen kwam ik er niet meer aan toe om dit uit te werken) werd gemeld dat Volkert van der G op proefverlof mocht van de rechter. Op TV werden reacties getoond van een aantal mensen die daar een mening over hadden. De meeste waren geschokt. Sommigen vonden dat iedere misdadiger op proefverlof mag, Volkert dat ook mag. Voor aanvullend onderzoek in het Nederlandse onderbuikgevoel nog eens wat forumreacties van http://www.nu.nl" onclick="window.open(this.href);return false; erbij gepakt. Nee, het buikgevoel van Nederland ligt zeker niet in lijn met de juridische werkelijkheid.
Dus een paar overpeinzingen:
1. Is het een zwaardere misdaad om een bekende Nederlander te vermoorden dan zomaar iemand? Mijn gevoel voor rechtvaardigheid gaat steigeren bij het idee alleen al. Ik had niets tegen Pim, hoewel ik niet op hem heb gestemd, maar het leven van Pim Fortuyn was in mijn ogen niet waardevoller dan het leven van een willekeurige andere Nederlander die het slachtoffer van geweld had kunnen worden. Als iemand bij een gewelddadige roofoverval een onschuldige voorbijganger neerschiet en op proefverlof mag, dan vind ik het idee dat die persoon vrij gaat rondlopen nog iets enger dan dat Volkert dat doet.
Toch maken veel mensen zich drukker over het proefverlof van Volkert van der G. dan het proefverlof van willekeurige andere moordenaars, en is het idee dat gelijke behandeling belangrijker is dan de emotie niet de heersende mening. Zelfs staatssecretaris Teeven trapte erin en ging naar de rechter – hij had toch beter moeten weten, zou je denken. Dat maakt zijn aktie ook tot iets onhandigs: Teeven is politicus. Als hij vindt dat mensen als Volkert geen proefverlof mogen krijgen, laat hem dan maar een wetsvoorstel indienen waarin dat naar tevredenheid geregeld wordt. Uiteraard kan hij geen wetgeving voor 1 individu maken, maar hij zou een categorie misdaden kunnen benoemen die uitgezonderd wordt, zoals terrorisme en politieke moord.
2. Waar is de Nederlandse strafmaat nu eigenlijk op gebaseerd? Blijkbaar hebben veel Nederlanders geen gevoel dat in zijn geval ’18 jaar cel, na 12 jaar wordt de gemiddelde gevangene meestal vrijgelaten’ redelijk is.
Ik ben geen jurist. Ik heb geen idee waarop het idee van 2/3 van de straf uitzitten normaal is vandaan is gekomen. Is dat een methode om gevangenen handelbaarder te maken, zodat we zich in ieder geval rustig houden voor de tijd dat ze er wel zijn? Zit er een geloof in rehabilitatie achter, een optimistische aanname dat de betreffende personen gecorrigeerd kunnen worden en dat daarom reintegratie in de maatschappij middels vervroegde vrijlaging en proefverlof veel belangrijker is dan de veroordeelden juist buiten de maatschappij proberen te houden? Misschien is dat ook wel zo en heeft onderzoek dat aangetoond. Geen idee wat de recidive cijfers zijn in Nederland. Ik heb wel begrepen dat een zwaar repressieve strafmaat (zoals in de VS) niet veel beter werkt, en misschien wel slechter.
Maar het kan rationeel en wetenschappelijk nog zo verantwoord zijn, de gemiddelde Nederlander zou denk ik liever zien dat een straf van 18 jaar ook 18 jaar is, dat levenslang ook echt levenslang is, en dat gevaarlijke moordenaars niet meer terugkeren in de maatschappij. De juridische realiteit weet zich echter effectief te verzetten hiertegen. Weet iemand waarom dat zo is? Internationale verdragen? Te weinig grip van de politiek op de juridische macht? Of is er geen politieke wil om hier iets te veranderen (behalve bij de PVV of zo)?
OK, vragen van mijn kant en weinig stellingname, dus wellicht moet ik daar wat aanvullen. Ik denk dat er een categorie misdadigers is die niet corrigeerbaar is en altijd een gevaar zullen zijn. Ik kan principieel niet voor de doodstraf zijn, omdat het justitiële apparaat niet onfeilbaar is, en ik de waarde van één onschuldig mensenleven hoger inschat dan het 'opgeruimd staat netjes' idee bij misdadigers. De waarde van het leven van een misdadiger schat ik wat lager is, maar het is niet 0.
Ik denk dat de huidige regels het onderscheid tussen 'corrigeerbaar' en 'niet corrigeerbaar' bij misdadigers niet effectief maken, en dat dat een van de oorzaken is waarom mensen soms een vreemd gevoel krijgen bij hoe het in de praktijk uitpakt. Maar ik vind wel dat als het niet de gewenste uitkomst geeft, je de regels zelf moet aanpassen, en ze niet anders proberen toe te passen op één individu waarvan het resultaat van de regels je niet bevalt.
Dus een paar overpeinzingen:
1. Is het een zwaardere misdaad om een bekende Nederlander te vermoorden dan zomaar iemand? Mijn gevoel voor rechtvaardigheid gaat steigeren bij het idee alleen al. Ik had niets tegen Pim, hoewel ik niet op hem heb gestemd, maar het leven van Pim Fortuyn was in mijn ogen niet waardevoller dan het leven van een willekeurige andere Nederlander die het slachtoffer van geweld had kunnen worden. Als iemand bij een gewelddadige roofoverval een onschuldige voorbijganger neerschiet en op proefverlof mag, dan vind ik het idee dat die persoon vrij gaat rondlopen nog iets enger dan dat Volkert dat doet.
Toch maken veel mensen zich drukker over het proefverlof van Volkert van der G. dan het proefverlof van willekeurige andere moordenaars, en is het idee dat gelijke behandeling belangrijker is dan de emotie niet de heersende mening. Zelfs staatssecretaris Teeven trapte erin en ging naar de rechter – hij had toch beter moeten weten, zou je denken. Dat maakt zijn aktie ook tot iets onhandigs: Teeven is politicus. Als hij vindt dat mensen als Volkert geen proefverlof mogen krijgen, laat hem dan maar een wetsvoorstel indienen waarin dat naar tevredenheid geregeld wordt. Uiteraard kan hij geen wetgeving voor 1 individu maken, maar hij zou een categorie misdaden kunnen benoemen die uitgezonderd wordt, zoals terrorisme en politieke moord.
2. Waar is de Nederlandse strafmaat nu eigenlijk op gebaseerd? Blijkbaar hebben veel Nederlanders geen gevoel dat in zijn geval ’18 jaar cel, na 12 jaar wordt de gemiddelde gevangene meestal vrijgelaten’ redelijk is.
Ik ben geen jurist. Ik heb geen idee waarop het idee van 2/3 van de straf uitzitten normaal is vandaan is gekomen. Is dat een methode om gevangenen handelbaarder te maken, zodat we zich in ieder geval rustig houden voor de tijd dat ze er wel zijn? Zit er een geloof in rehabilitatie achter, een optimistische aanname dat de betreffende personen gecorrigeerd kunnen worden en dat daarom reintegratie in de maatschappij middels vervroegde vrijlaging en proefverlof veel belangrijker is dan de veroordeelden juist buiten de maatschappij proberen te houden? Misschien is dat ook wel zo en heeft onderzoek dat aangetoond. Geen idee wat de recidive cijfers zijn in Nederland. Ik heb wel begrepen dat een zwaar repressieve strafmaat (zoals in de VS) niet veel beter werkt, en misschien wel slechter.
Maar het kan rationeel en wetenschappelijk nog zo verantwoord zijn, de gemiddelde Nederlander zou denk ik liever zien dat een straf van 18 jaar ook 18 jaar is, dat levenslang ook echt levenslang is, en dat gevaarlijke moordenaars niet meer terugkeren in de maatschappij. De juridische realiteit weet zich echter effectief te verzetten hiertegen. Weet iemand waarom dat zo is? Internationale verdragen? Te weinig grip van de politiek op de juridische macht? Of is er geen politieke wil om hier iets te veranderen (behalve bij de PVV of zo)?
OK, vragen van mijn kant en weinig stellingname, dus wellicht moet ik daar wat aanvullen. Ik denk dat er een categorie misdadigers is die niet corrigeerbaar is en altijd een gevaar zullen zijn. Ik kan principieel niet voor de doodstraf zijn, omdat het justitiële apparaat niet onfeilbaar is, en ik de waarde van één onschuldig mensenleven hoger inschat dan het 'opgeruimd staat netjes' idee bij misdadigers. De waarde van het leven van een misdadiger schat ik wat lager is, maar het is niet 0.
Ik denk dat de huidige regels het onderscheid tussen 'corrigeerbaar' en 'niet corrigeerbaar' bij misdadigers niet effectief maken, en dat dat een van de oorzaken is waarom mensen soms een vreemd gevoel krijgen bij hoe het in de praktijk uitpakt. Maar ik vind wel dat als het niet de gewenste uitkomst geeft, je de regels zelf moet aanpassen, en ze niet anders proberen toe te passen op één individu waarvan het resultaat van de regels je niet bevalt.