De regenboog ontrafelen?

[Peter van Velzen]

Ik las de afgelopen week Richard Dawkins boek “unweaving the rainbow” in de Nederlandse vertaling, en het eerste wat ik bedacht was dat de titel helemaal niet klopt. Newton zou –volgens Keats - met een prisma de regenboog “ontrafeld” hebben, maar dat is helemaal niet wat hij gedaan heeft. De regenboog is zelf de ontrafeling van het zichtbare “witte” licht van de zon. Wat Newton heeft gedaan is hetzelfde dat de regendruppels hebben gedaan. En de gedachte dat wat hij deed de schoonheid van de regenboog zou hebben geschaadt, is even onzinnig als de gedachte dat als ik een rijmpje maak, ik daarmee de schoonheid van een gedicht van Keats zou hebben verstoord.

Dit te meer omdat wij door wetenschappelijk onderzoek hebben geleerd dat de regenboog niet een boog is tussen twee vaste plekken op aarde, maar dat voor elke toeschouwer de regenboog zich net ergens anders lijkt te bevinden. Elke toeschouwer ziet een unieke regenboog, afhankelijk van de plaats die hij inneemt ten opzichte van de waterdruppels en de zon. Hoe kan de magere afspiegeling daarvan die ontstaat vanuit het prisma van de onderzoeker daar iets aan afdoen?

In zekere zin maakt onze kennis over regenbogen ze alleen maar meer wonderbaarlijk en meer bijzonder. Dat is overgiens wat Dawkins in het boek tracht uit te leggen. Maar hij mist – vreemd genoeg – het simpelste feit waarmee dat kan worden aangetoond. Dezelfde regenboog die volgens Keats door Newton ontrafeld zou zijn. De regenboog is zelf een ontrafeling, en door het ontrafelen onstaat juist iets van groter schoonheid. Niet iets alledaags.

[Vilaine]

Zou Keats niet hebben bedoeld het ontrafelen van het "geheim" van de regenboog? Een boog, een teken Gods, dat nu niet meer bleek dan een gewoon ontrafeld wit licht?

[Peter van Velzen]

Zou Keats niet hebben bedoeld het ontrafelen van het "geheim" van de regenboog? Een boog, een teken Gods, dat nu niet meer bleek dan een gewoon ontrafeld wit licht?

Mogelijk, maar de regenboog is een veel persoonlijker verschijnsel dan het spectrum van een prisma. Eenieder die hem ziet, ziet een iets andere regenboog dan een ander. Het is dus veel meer dan dat. . . Maar daarvoor moet je meer kennis verzamelen. Dat is wat de wetenschap doet, en ze doet het prachtig.

[Maria]

Metaforisch gesproken kun je er dus alle kanten mee uit.
Al naar gelang je kennis en manier van denken.
Je kunt het wetenschappelijk technisch bekijken, maar ook metaforisch of poëtisch, al naar gelang je manier van denken, je associaties, zowel aan de hand van je omstandigheden en leefwijze, vwb. als je doel wat je wil beogen.

Ik heb dit boek van Dawkins niet gelezen, maar dit zou hij ermee bedoeld kunnen hebben.

De regenboog leent zich voor zeer veel beschouwingen, die lang niet altijd overeenkomen als je die naar de letter neemt.
Dit kun je vertalen naar meerdere begrippen, en menselijke uitingsvormen.

[Maria]

Mogelijk, maar de regenboog is een veel persoonlijker verschijnsel dan het spectrum van een prisma. Eenieder die hem ziet, ziet een iets andere regenboog dan een ander. Het is dus veel meer dan dat. . . Maar daarvoor moet je meer kennis verzamelen. Dat is wat de wetenschap doet, en ze doet het prachtig.

Je spreekt hierover wetenschap.
Inderdaad. En dat is duidelijk als je het wil hebben over het exacte verschijnsel.

Maar als onderwerp, zoals je het hier beschrijft, ga je verder en niet met zuiver exacte wetenschap.
En zou ik het eerder als filosofische gedachten hierover willen zien.

[Peter van Velzen]

Je spreekt hierover wetenschap.
Inderdaad. En dat is duidelijk als je het wil hebben over het exacte verschijnsel.

Maar als onderwerp, zoals je het hier beschrijft, ga je verder en niet met zuiver exacte wetenschap.
En zou ik het eerder als filosofische gedachten hierover willen zien.

Wetenschap verhoogt kennis, en kennis is prachtig. Het is een vergissing te denken dat mysteries mooi zijn.
Als je dat vindt, dan moet je foto's maken van de mist. . .
Dat is mijn filosofie!