heeck schreef:
Peter,
Excuus voor je nood tot herhalen, maar die duidelijkheid was even nodig omdat ik al dacht aan te voelen dat ik wat minder krappe maatstaven hanteerde.
Voor het overige zijn we het eens over het geduld dat nodig is.
De belangrijkste factor van bewust denken, de onderlinge communicatie líjk ik maar buiten te schakelen omdat ik het belangrijk vind dat voor een goed overzicht íedere vorm van beinvloeden van wederzijds gedrag tussen soortgenoten mee moet worden genomen om uiteindelijk dat van bewust denkenden en communicerenden beter te kunnen plaatsen.
Daarnaast denk ik dan gelijk aan bijvoorbeeld de enorme vlucht die liegen en wederzijds misleiden heeft genomen.
Het woord "(im)moreel" zie ik daarom geen toegevoegde waarde hebben. Mee omdat "moraal" sterk is geboden aan menselijke, soms zelfs goddelijke waarden van goed en kwaad, correct en wenselijk gedrag etc . Schrappen van het woord moraal verruimt de blik wat tot buiten het anthropocentrische.
Roeland
Bewust denken,
Beste Roeland. uiteraard bevat bewust denken veel meer dan alleen verbale communicatie. Maar ongeacht op welke wijze we elkaar trachten te beïnvloeden, je ontkomt er - mijns inziens - niet aan dat als je probeert te onderzoeken hoe wij dat doen, je zult moeten accepteren dat het onderzoek de proefpersoon en/of de proefpersoon het onderzoek zal beïnvloeden. Objectieve waarneming lijkt vrijwel niet mogelijk.(Tenzij je iets anders onderzoekt dan bewust denken!!)
(im)Moreel gedrag,
Het schrappen van een woord vereist dat je het woord vervangt door haar omschrijving. dat is weliswaar nauwkeuriger maar ook tijdrovender.
Ik ben wel van mening dat een wetenschapper die iets onderzoekt, in zijn wetenschappelijk verslag moet opnemen, welke defintie hij binnen zijn onderzoekt hanteert. "zou kunnen weten"i s bij onderzoek niet altijd zo makkelijjk toetsbaar, dus je zult je meestal tevreden moeten stellen met een iets minder ideële definitie dan je eigenlijk zou willen.
Moreel gedrag is wel zo belangrijk, dus volledige schrappen lijkt me immoreel. Maar je kunt niet altijd precies vaststellen of bepaald gedrag geheel aan mijn definiitie voldoet. Dus moet je vaak iets ruimere criteria hanteren. Je ogen sluiten voor waar het - bij ons mensen - daadwerkelijk ontgaat is niet hetzelde als veruimen van de blik, maar dat wil niet eggen dat je niet kunt uitzoomen naar een grotere gezichthoek, dat is wat de Waal dan ook doet. Hij gebruikt een vrij ruime defintie - en bewust incomplete - invalshoek. Vandaar dat ik opmerkte dat dat niet hetzelfde is als wat wij normaliter (bij mensen) onder moreel gedrag zouden verstaan.
Bepaalde facetten zijn duidelijk aanwezig, maar het menselijkerwijs belangrijkste aspect (de wederzijdse beïvloeding van ons morele denken) is vrijwel niet vast te stellen.
Dat ik daar zo'n punt van maak, komt omdat ik tot de conclusie ben gekomen, dat ons morele gedrag voor een groot deel is gebaseert op hoe gezinsleden met elkaar omgaan. De criteria die je ouders aanleggen omtrent hoe je met je broertje of zusje om dient te gaan, zijn grosso modo dezelfde criteria die we ten opzichte van anderen hanteren, Daarbij zie je dat - in de tijd gezien - deze criteria op een steeds grotere groep gaan toepassen. Eerst op de stam, toen op de staat, vervolgens op de mensheid, en nu ook al op andere (zoog)dieren. Ook verbreedt zich de groep die aan de moraal bijdraagt (leraren, geestelijke leiders, eerst binnen de stam, dan binnen de staat, nu binnen de mensheid, en de Waal begint al met andere (zoog)dieren.) Kern blijft wat je qua moraal (van je ouders) geleerd hebt. De Waals onderzoek, laat echter (nog) niets zien omtrent wat de onderzochte dieren qua moraal (van hun ouders) hebben geleerd.
