Individualisme als oorzaak normvervaging?
Geplaatst: 14 jul 2008 14:45
Dikwijls wordt er blijk gegeven van een zeer dualistisch idee van individualisme en collectivisme. Toch kan men serieus afvragen hoe dualistisch het collectivisme staat t.o.v. het individualisme. Men heeft er in het algemeen geen moeite mee om in te zien dat ieder individu uiteindelijk lid is van een collectief, in de breedste zin; de maatschappij.
In de moderne tijd is het individu een steeds belangrijker rol gaan spelen. Waar voorheen de authenticiteit van het individu aan rangen en standen gebonden was zien we dat dit aardig vervlakt is en dat de authenticiteit van het individu steeds meer afhankelijk is geworden van zijn of haar keuzen. Of misschien beter; zijn of haar zelfverwezenlijking. Kritiekasters van het individualisme maken verwijten dat de maatschappij aan het vervlakken is en egoïstischer wordt omdat iedereen keuzen maakt puur voor hun eigen zelfverwezenlijking. Is er wel degelijk een vervlakking gaande van een morele samenhorige maatschappij naar een meer egoïstische maatschappij?
Stel dat wij aan het individu het onvervreemdbaar recht toeschrijven om beslissingen te kunnen nemen om hun eigen zelfverwezenlijking tot stand te brengen dan waarborgen wij ook de authenticiteit van ieder individu. Het probleem doet zich voor dat vanuit het collectivistisch perspectief geen enkele persoonlijke beslissing van het individu bekritiseert kan worden Het zijn immers persoonlijke beslissingen in iemands persoonlijke beleveniswereld. Daarmee vervlakken dan ook alle waarden van iedere persoonlijke beslissing als een uiting van het individu waar iemand anders geen zeggenschap over heeft. Dit is en heel belangrijke kritiek op het groeiende individualisme, en inderdaad het zou steekhoudend kunnen zijn. Men ziet een vervlakking van het moreel, een toename van het egoïsme maar ook een vervlakking van iemands authenticiteit. Immers, iemands beslissingen krijgen alleen maar steeds meer betrekking op zichzelf.
Anderzijds, moeten we dan gaan twijfelen aan het recht tot zelfverwezenlijking puur omdat het kan leiden tot vervlakking van normen en waarden, egoïsme? Is het individualisme hier wel de schuldige van?
Nogmaals kritiekasters zullen onomwonden verklaren dat dit zo is terwijl vervente voorstanders altijd zullen hameren op het recht tot zelfverwezenlijking van het individu? Maar wat betreft authenticiteit zullen beide in de problemen komen. Stel dat we een moreel houden van puur individualisme zoals beschreven dan is feitelijk niemand meer authentiek. Maar als wij de kritiekasters moeten volgen dan zouden wij geen enkele beslissing meer kunnen nemen zonder het collectief te raadplegen?
Ik geloof niet dat individualisme voor afvlakking van normen en zeden door individualisme komt net zo min als dat ik geloof dat individualisme tot egoïsme lijd.
Toch ziet men in de maatschappij deze trend wel degelijk. Mensen hebben hun onvervreemdbaar recht tot zelfverwezenlijking, kunnen streven naar authenticiteit maar vervallen in een collectief van nietszeggendheid. Immers, iemands persoonlijke keuzen zijn iemands persoonlijke keuzen. We mogen niet meer twijfelen aan iemands authenticiteit maar tegelijkertijd ook geen eisen stellen aan het idee authenticiteit. Iedereen is een outcast of lid van de maatschappij, het verschil is zoek geraakt in de discussie. Het meest interessante, maar ook verontrustende, is dat kritiekasters van het individualisme anderen veroordelen omdat het vervlakking en egoïsme zou veroorzaken maar niet twijfelen aan hun eigen individuele waarden.
Op macro niveau ziet men met de opkomende globalisering dezelfde trend. Authenticiteit wordt bepaalt door logo's, de verdeling van de rijkdom wordt steeds meer aan het individu (of beter vrije marktwerking) overgelaten waardoor schijnbaar onoverbrugbare verschillen ontstaan in armoede en rijkdom.
Net zoals het idee van de vrije markt wordt uitgedragen wordt het idee van individualisme ook dogmatisch aangehangen of bestreden door zijn kritiekasters zonder dat er een redelijk alternatief wordt genoemd, is collectivisme dan de enige uitweg?
Ik denk van niet, maar ik denk dat men in de discussie omtrent het toenemende individualisme iets belangrijks over het hoofd ziet. Zowel voorstanders als kritiekasters zien (maar al te graag) dat de waarden die worden vertegenwoordigt door het individualisme worden los staan van het maatschappelijk moreel. Kennelijk zijn individualistische waarden alleen maar afhankelijk van individuele normen en waarden.
Authenticiteit van onze beslissingen worden niet alleen gewaarborgd in onze eigen zelfverwezenlijking maar ook ten opzichte van een maatschappelijke horizon. Zo is uiteindelijk onze authenticiteit gewaarborgd ten opzichte van de maatschappelijke horizon. Onze individuele beslissingen winnen meer aan kracht al wij ze kunnen afspiegelen tegenover een maatschappelijke horizon zonder dat wij onze eigen belangen hoeven te verraden.
Individualisme en collectivisme zijn in mijn geen tegengestelden maar complementeren elkaar noodzakelijkerwijs, misschien dat dat verloren is gegaan in de maatschappelijke discussie omtrent normvervaging?
In de moderne tijd is het individu een steeds belangrijker rol gaan spelen. Waar voorheen de authenticiteit van het individu aan rangen en standen gebonden was zien we dat dit aardig vervlakt is en dat de authenticiteit van het individu steeds meer afhankelijk is geworden van zijn of haar keuzen. Of misschien beter; zijn of haar zelfverwezenlijking. Kritiekasters van het individualisme maken verwijten dat de maatschappij aan het vervlakken is en egoïstischer wordt omdat iedereen keuzen maakt puur voor hun eigen zelfverwezenlijking. Is er wel degelijk een vervlakking gaande van een morele samenhorige maatschappij naar een meer egoïstische maatschappij?
Stel dat wij aan het individu het onvervreemdbaar recht toeschrijven om beslissingen te kunnen nemen om hun eigen zelfverwezenlijking tot stand te brengen dan waarborgen wij ook de authenticiteit van ieder individu. Het probleem doet zich voor dat vanuit het collectivistisch perspectief geen enkele persoonlijke beslissing van het individu bekritiseert kan worden Het zijn immers persoonlijke beslissingen in iemands persoonlijke beleveniswereld. Daarmee vervlakken dan ook alle waarden van iedere persoonlijke beslissing als een uiting van het individu waar iemand anders geen zeggenschap over heeft. Dit is en heel belangrijke kritiek op het groeiende individualisme, en inderdaad het zou steekhoudend kunnen zijn. Men ziet een vervlakking van het moreel, een toename van het egoïsme maar ook een vervlakking van iemands authenticiteit. Immers, iemands beslissingen krijgen alleen maar steeds meer betrekking op zichzelf.
Anderzijds, moeten we dan gaan twijfelen aan het recht tot zelfverwezenlijking puur omdat het kan leiden tot vervlakking van normen en waarden, egoïsme? Is het individualisme hier wel de schuldige van?
Nogmaals kritiekasters zullen onomwonden verklaren dat dit zo is terwijl vervente voorstanders altijd zullen hameren op het recht tot zelfverwezenlijking van het individu? Maar wat betreft authenticiteit zullen beide in de problemen komen. Stel dat we een moreel houden van puur individualisme zoals beschreven dan is feitelijk niemand meer authentiek. Maar als wij de kritiekasters moeten volgen dan zouden wij geen enkele beslissing meer kunnen nemen zonder het collectief te raadplegen?
Ik geloof niet dat individualisme voor afvlakking van normen en zeden door individualisme komt net zo min als dat ik geloof dat individualisme tot egoïsme lijd.
Toch ziet men in de maatschappij deze trend wel degelijk. Mensen hebben hun onvervreemdbaar recht tot zelfverwezenlijking, kunnen streven naar authenticiteit maar vervallen in een collectief van nietszeggendheid. Immers, iemands persoonlijke keuzen zijn iemands persoonlijke keuzen. We mogen niet meer twijfelen aan iemands authenticiteit maar tegelijkertijd ook geen eisen stellen aan het idee authenticiteit. Iedereen is een outcast of lid van de maatschappij, het verschil is zoek geraakt in de discussie. Het meest interessante, maar ook verontrustende, is dat kritiekasters van het individualisme anderen veroordelen omdat het vervlakking en egoïsme zou veroorzaken maar niet twijfelen aan hun eigen individuele waarden.
Op macro niveau ziet men met de opkomende globalisering dezelfde trend. Authenticiteit wordt bepaalt door logo's, de verdeling van de rijkdom wordt steeds meer aan het individu (of beter vrije marktwerking) overgelaten waardoor schijnbaar onoverbrugbare verschillen ontstaan in armoede en rijkdom.
Net zoals het idee van de vrije markt wordt uitgedragen wordt het idee van individualisme ook dogmatisch aangehangen of bestreden door zijn kritiekasters zonder dat er een redelijk alternatief wordt genoemd, is collectivisme dan de enige uitweg?
Ik denk van niet, maar ik denk dat men in de discussie omtrent het toenemende individualisme iets belangrijks over het hoofd ziet. Zowel voorstanders als kritiekasters zien (maar al te graag) dat de waarden die worden vertegenwoordigt door het individualisme worden los staan van het maatschappelijk moreel. Kennelijk zijn individualistische waarden alleen maar afhankelijk van individuele normen en waarden.
Authenticiteit van onze beslissingen worden niet alleen gewaarborgd in onze eigen zelfverwezenlijking maar ook ten opzichte van een maatschappelijke horizon. Zo is uiteindelijk onze authenticiteit gewaarborgd ten opzichte van de maatschappelijke horizon. Onze individuele beslissingen winnen meer aan kracht al wij ze kunnen afspiegelen tegenover een maatschappelijke horizon zonder dat wij onze eigen belangen hoeven te verraden.
Individualisme en collectivisme zijn in mijn geen tegengestelden maar complementeren elkaar noodzakelijkerwijs, misschien dat dat verloren is gegaan in de maatschappelijke discussie omtrent normvervaging?