Hoe het gaat burgerschap erin de 21ste eeuw eruit zien?

[Cas]

Ik vraag me wel eens hoe het burgerschap erin de 21ste eeuw eruit komt te zien. Afgelopen jaar is al de term ‘participatiesamenleving’ geïntroduceerd. Je ziet steeds meer een beweging dat de overheid zich gaat terugtrekken en dat de burger meer zelf dient te regelen. De verzorgingsstaat zoals we die tot op heden hebben gekend, is aan hevige verandering onderhevig. Vanzelfsprekende zekerheden zijn er steeds minder.

Een andere trend wat ik waarneem is dat enerzijds de overheid steeds minder gaat regelen, maar anderzijds steeds meer wil weten. Vooral Snowden heeft hierin een grote rol gespeeld om dit aan het licht te brengen.

Zo zijn er nog wel meer maatschappelijke trends waar te nemen waardoor de rol van burger volop lijkt te veranderen. Hoe het gaat burgerschap erin de 21ste eeuw eruit zien?

[Samsa]

Grappig dat je dit schrijft want mijn indruk was tegenovergesteld: een overheid die steeds meer controle wil of wenst te krijgen (meer weten is daar een onderdeel van) en steeds meer centralisatie. Ik zie burgerschap in de toekomst dus ook niet als meer participatie maar als nog minder participatie, minder autonomie en een toegenomen gevoel van onthechting van de rest van de maatschappij. Maar dat kan ook aan mij liggen. Ben benieuwd waar jij jouw indrukken vandaan haalt overigens.

(Misschien kunnen we 'burgerschap' ook wat afbakenen.. ik kon niet zo met die term uit de voeten?)

[Jagang]

Daar mag wat mij betreft aan toegevoegd worden dat informatie verzameld door bedrijven en door overheden meer en meer gekoppeld zullen worden.

Ik vermoed dat de volgende stap het staatskapitalisme is.

[dikkemick]

Misschien wordt 1984 heruitgegeven als 2084?

Met sommige bemoeienissen heb ik geen moeite. De belastingdienst mag precies weten wat er in komt en wat ik derhalve aan belasting verschuldigd ben.
Vervelender wordt het als verzekeringsmaatschappijen (of werkgever) inzicht krijgen in mijn gezondheidstoestand (dna blauwdruk?) en hier de premie/werk op gaan baseren.

Ik vind wel, als ik me scheel betaal aan premies, dat daar (als dit van toepassing is) wat tegenover mag staan (verzorgingsstaat). Ik ben bang dat de mens het zonder niet gaat redden.
Waar ik het meeste moeite mee heb is het tot in het absurde gecontrolleerde met alle regeltjes en dat desondanks de boel overal opgelicht wordt, waardoor weer meer wetjes en regeltjes verzonnen moeten worden. Het wordt er in die zin steeds complexer op. De crisis (banken en bobo's) is hiervan het meest recente voorbeeld.

[Samsa]

Daar mag wat mij betreft aan toegevoegd worden dat informatie verzameld door bedrijven en door overheden meer en meer gekoppeld zullen worden.
Ik vermoed dat de volgende stap het staatskapitalisme is.

Wat voor informatie? Ik had juist het idee dat de overheid door de grote hoeveelheid informatie veel minder in staat is om iets zinnigs ermee te doen. Ze produceert ook steeds ingewikkeldere systemen en procedures, het is voor het gros van de burgers -zonder grote inspanning- volgens mij volstrekt onduidelijk hoe dit allemaal werkt. Stel me voor dat dat nog erger wordt.

[Fish]

Ik denk dat er sec helemaal niet zoveel veranderd. Vroeger zocht je een partner in het dorp waar je woonde of een dorp verderop. Er werd dan ook gezocht naar behulpzame informatie over kerk en sociale en financiële omstandigheden. Soort zoekt soort nietwaar.
Ik ging vroeger vaak bij mijn grootouders van moederskant langs, die zaten dan bij het vallen van de avond achter het raam 'te skemeren'.
Wat er op neer kwam dat ze iedereen die langskwam thuis brachten, zo van, van wies is tat er ien.
Dat ging soms over omliggende dorpen maar ze kwamen er bijna altijd uit.
Onze omgeving is nu veel groter dus de informatie nodig wordt op een andere manier vergaart.

[Jagang]

Wat voor informatie? Ik had juist het idee dat de overheid door de grote hoeveelheid informatie veel minder in staat is om iets zinnigs ermee te doen. Ze produceert ook steeds ingewikkeldere systemen en procedures, het is voor het gros van de burgers -zonder grote inspanning- volgens mij volstrekt onduidelijk hoe dit allemaal werkt. Stel me voor dat dat nog erger wordt.

Maar wat hebben procedures voor burgers te maken met informatieverzameling?
Het is duidelijk dat men bij preventie van allerlei zaken geregeld de plank misslaat.

Maar heeft men eenmaal iemand beet, dan is vrijwel elke beweging van die persoon na te gaan.

Houd ook rekening met steeds slimmere programmatuur, die straks wellicht uit eigen beweging overheden kan waarschuwen.

[Cas]

Grappig dat je dit schrijft want mijn indruk was tegenovergesteld: een overheid die steeds meer controle wil of wenst te krijgen (meer weten is daar een onderdeel van) en steeds meer centralisatie. Ik zie burgerschap in de toekomst dus ook niet als meer participatie maar als nog minder participatie, minder autonomie en een toegenomen gevoel van onthechting van de rest van de maatschappij. Maar dat kan ook aan mij liggen. Ben benieuwd waar jij jouw indrukken vandaan haalt overigens.

(Misschien kunnen we 'burgerschap' ook wat afbakenen.. ik kon niet zo met die term uit de voeten?)

Ik ben het eens met de constatering dat de overheid steeds meer controle wil hebben door steeds meer te willen. Dat bedoel ik op met de opmerking dat dit bewustzijn van deze ontwikkeling steeds meer is toegenomen dankzij de onthullingen van Snowden afgelopen jaar.

Tegelijkertijd zie je ook de beweging dat je als burger steeds meer zelf moet gaan doen. Zaken die de overheid eerst regelde, worden steeds minder gedaan. Neem bijvoorbeeld de sluiting van verzorgingstehuizen. Dit betekent dat er meer een beroep wordt gedaan op mantelzorgers en daarmee dus burgers. Of de bezuinigingen op de huishoudelijke hulp. Dus wordt er meer een beroep gedaan op de (directe) omgeving van cliënt in kwestie om (een deel van) de schoonmaaktaken over te nemen.

Er schijnen vier dimensies in de sociologie te worden onderscheidden bij burgerschap: rechtspositie (formele eisen waar ook de plichten onder vallen zoals het betalen van belasting), rechten (bijvoorbeeld burgerrechten als vrijheid van meningsuiting), participatie (het actief meedoen aan de samenleving waar je onderdeel van bent) en identiteit (de mate waarin iemand zich identificeert met het land waarin je woont).

Dan zijn er ook nog verschillende visies op burgerschap mogelijk. Feitelijk afhankelijk van welke ideologie of levensbeschouwing je hebt.

Persoonlijk zou ik veranderingen in laatste 2 dimensies interessant vinden om over te discussiëren. Je ziet nu dat de overheid bezig is om de eerste 2 dimensies aan te passen. Wat automatisch weer gevolgen heeft voor de laatste 2 dimensies.

[Henry II]

Als je wat wilt veranderen, moet je toch zelf aan de slag. Ik heb wel wat voorstellen:

1 - Gratis ziektekostenverzekering, betaald vanuit belastinginkomsten
2 - Gratis onderwijs, betaald vanuit belastinginkomsten
3 - Openbaar vervoer weer in handen van de belastingbetaler
4 - Geen onnodige administratieve bureaus, zoals IBG
5 - Gratis gebruik van een bankgirorekening voor werkenden vanuit een overheidsbank zonder winstoogmerk

Dit zijn een paar voorbeelden, die ervoor zouden kunnen zorgen dat we niet teveel geld laten weglekken. Met lekken bedoel ik dan voornamelijk onnodige uitgaven. Daar zijn er teveel van om op te noemen.

[Samsa]

Interessante ideeën alhoewel de eerste me rampzalig lijkt voor weglekken van geld en ik twijfel of aan de 2e niet al praktisch voldaan is (schoolgeld is 0.38% van het inkomen van Jan Modaal, de overheid financiert al praktisch alles... en zoals je misschien hebt gemerkt is het geven van een financiële of sociale prikkel soms noodzakelijk om mensen aan het werk te krijgen of in een opleidingsrichting te duwen waar je ook daadwerkelijk enige kans hebt op een baan .).

Ik denk dat we qua burgerschap hier nog wel iets aan hebben:

- meer autonomie voor grote steden
- herinvoering 1 jaar dienstplicht
- mogelijkheid om opgeroepen te worden voor volksvertegenwoordiging (zie Reybrouck's laatste boek over een democratie waarin men geen politici kiest maar waarin deze middels loting uit de bevolking worden getrokken net zoals bij bijv. juryrechtspraak in sommige landen).

[windsurfer]

Ik vraag me wel eens hoe het burgerschap erin de 21ste eeuw eruit komt te zien. Afgelopen jaar is al de term ‘participatiesamenleving’ geïntroduceerd. Je ziet steeds meer een beweging dat de overheid zich gaat terugtrekken en dat de burger meer zelf dient te regelen. De verzorgingsstaat zoals we die tot op heden hebben gekend, is aan hevige verandering onderhevig. Vanzelfsprekende zekerheden zijn er steeds minder.

Een andere trend wat ik waarneem is dat enerzijds de overheid steeds minder gaat regelen, maar anderzijds steeds meer wil weten. Vooral Snowden heeft hierin een grote rol gespeeld om dit aan het licht te brengen.

Zo zijn er nog wel meer maatschappelijke trends waar te nemen waardoor de rol van burger volop lijkt te veranderen. Hoe het gaat burgerschap erin de 21ste eeuw eruit zien?

Dat hele begrip participatiesamenleving is naar mijn mening puur een economisch model, maar komt niet voort uit een filosofie over hoe een samenleving er uit zou moeten zien. Met andere woorden: regel dingen meer zelf, dat is goedkoper, bijvoorbeeld in de zorg. De overheid wil meer en meer controle. Wil van alles beheersen en controleren. Vertrouwen moet aan de kant voor wantrouwen. Het steven naar controle en beheersing houdt nooit op, omdat men nooit volledige controle kan bewaren. Er staat de burger, zo vrees ik, daarom nog wat te wachten.

[Jagang]

....En als men minder geld uitgeeft om de burger te ondersteunen, blijft er meer geld over voor "controle".

Dat hele begrip participatiesamenleving is naar mijn mening puur een economisch model, maar komt niet voort uit een filosofie over hoe een samenleving er uit zou moeten zien.

Het probleem is m.i. dat "samenleving" synoniem is geworden aan "economie".
Alles is economie, en economie is heilig.

[Doppelgänger]

Het probleem is m.i. dat "samenleving" synoniem is geworden aan "economie".
Alles is economie, en economie is heilig.

+1. Kijk alleen al naar de manier waarop er met kinderen wordt omgegaan. Ze moeten zo snel mogelijk naar school en zo snel mogelijk afstuderen en dan vooral in een richting die bijdraagt aan de Heilige Economische Groei. Niet voor niets is er de afgelopen paar jaar flink gesnoeid in de in de ogen van de minister 'nutteloze' opleidingen. Want stel je toch eens voor dat iemand, pak 'm beet, kunstgeschiedenis gaat studeren. Individualisme en zelfontplooiing worden steeds meer ondergeschikt gemaakt aan het economisch collectief.

Iets anders wat in dit kader opvalt zodra je erop gaat letten, is het 'but...but...teh jobz!'-argument dat je om de haverklap voorbij ziet komen, met name als het gaat om het milieu. Zo weten we bijvoorbeeld dat schaliegasboringen slecht zijn voor het milieu en de woonomgeving, maar ja, het levert zoveel banen op...
Hetgeen overigens maar de vraag is, want als je bijvoorbeeld kijkt naar de Keystone XL pijplijn in Canada en de VS, blijkt uit de enige studie die ernaar gedaan is dat de constructie ervan meer banen vernietigt dan dat het creëert. Onderwijl trekken (Republikijnse) politici zich daar niets van en blijven ze om het hardst roepen dat het zoveel banen oplevert, alsof dit een argument zou zijn dat alle andere overklast.

Burgers zullen dus nog meer dan nu al het geval is, puur gezien worden als radertje in het economische systeem. Ik denk dan ook dat Jagang de spijker op z'n kop slaat als hij dit zegt:

Ik vermoed dat de volgende stap het staatskapitalisme is.

[Samsa]

Niet voor niets is er de afgelopen paar jaar flink gesnoeid in de in de ogen van de minister 'nutteloze' opleidingen. Want stel je toch eens voor dat iemand, pak 'm beet, kunstgeschiedenis gaat studeren. Individualisme en zelfontplooiing worden steeds meer ondergeschikt gemaakt aan het economisch collectief.

Het ging m.i. niet om dit soort opleidingen, die van nature altijd al een klein aantal studenten heeft getrokken. Het ging meer om dat er duizenden studenten richtingen in gingen die ter plekke bedacht werden soms (met name op hogescholen overigens), na een aantal jaren opgeheven, en dat alles om overheidsgeld op te strijken (zo'n 40.000-50.000 euro per student) zonder de student enige vaardigheden bij te brengen die relevant waren voor onze maatschappij. Dit laatste valt eventueel over te discussiëren, maar wanneer men na 4-5 jaar studie steevast werkeloos eindigt of in een baan die men ook zonder enige studie had hoeven doen dan had het ook de student tijd en geld kunnen besparen. De kleinere opleidingen werden uit deze studentenveestapel gefinancierd overigens (waaronder mijn eigen). Zonder een legertje aan blije psychobiologie meisjes in het eerste jaar (meer dan mijn opleiding in alle 5 jaar bij elkaar) had ik waarschijnlijk niet zulke goede hoogleraren kunnen hebben, niet zoveel onderzoekswerk kunnen verrichten, etcetera. Nu komen die psychobiologes wel aan de slag, maar dat is natuurlijk twijfelachtig bij HBO paardenknuffelen, communicatie met mineralen, metafilosofie van veiligheidstechnologie, etcetera.

[Jagang]

Burgers zullen dus nog meer dan nu al het geval is, puur gezien worden als radertje in het economische systeem. Ik denk dan ook dat Jagang de spijker op z'n kop slaat als hij dit zegt:

Ik vermoed dat de volgende stap het staatskapitalisme is.

Dit lijkt de bevestiging te zijn: http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/ ... t-zat.html" onclick="window.open(this.href);return false;