Verlichtingshumanisme

Het humanisme in Nederland heeft mij lange tijd niet echt kunnen bekoren. Er werd naar mijn idee teveel gedweept met religie en spiritualiteit, men spaarde de kool en de geit in het islamdebat, en men was nalatig in het verdedigen van het verlichtingsdenken, dat al jaren door allerlei lieden wordt verketterd en aangevallen. Dit gebeurt nog steeds, maar er is een kentering gaande. Door een kennis werd ik gewezen op een weblog van humanisten en vrijdenkers die zich verzetten tegen deze halfzachte houding. Er worden kritische artikelen geschreven en er is een kort manifest opgesteld, waarin deze verlichtingshumanisten, zoals ze zichzelf noemen, hun ontevredenheid over het humanistische geluid in de samenleving hebben verwoord. Ik onderschrijf deze ontevredenheid volkomen.
 
'We zijn ontevreden omdat humanisten in de discussie over de relatie religie en Verlichting aan de zijlijn staan; ja-en-amen knikken als de seculiere samenleving weer eens onder vuur ligt; flirten met New-Age en andere vormen van spiritualiteit; afgeven op rationaliteit; rationele kritiek op en discussie over levensbeschouwingen en religies vermijden;  graag de maatschappelijke dialoog willen begeleiden maar geen of nauwelijks standpunten innemen over islam, christendom, spiritualiteit, en de verkleining van de vrijheid van meningsuiting in Nederland; zich schamen voor het Verlichtingsdenken dat ten grondslag ligt aan zowel de mensenrechten en vrijheidsrechten als aan een samenleving vol compassie en empathie', aldus het manifest.

En de volgende woorden raken mij in mijn hart, want het beschrijft precies waarin het humanisme lange tijd heeft gefaald: 'Kortom, we zijn ontevreden omdat humanisten hun juwelen niet koesteren en niet volop in de etalage laten schitteren. Dat willen we veranderen. Tijd om de seculiere juwelen op te poetsen. Hoogste tijd voor een assertiever en geprofileerd SECULIER humanisme. Een humanisme dat weer trots op haar wortels is: de Verlichting.'

Zoals we wel vaker zien bij dit soort initiatieven, blijft het vaak bij mooie woorden en vlammende betogen, maar wordt er verder weinig tot niets mee gedaan. Op het betreffende weblog wordt nog niet erg veel gereageerd, en vooral het gebrek aan reacties bij dit korte manifest stemt enigszins tot treurnis (terwijl tóch een aantal coryfeeën hun naam eraan hebben verbonden). Vandaar een oproep aan iedereen die het seculiere humanisme een warm hart toedraagt, om deze verlichtingshumanisten een beetje aan te moedigen:

Kort manifest verlichtingshumanisten.

Een vriendelijke groet. Marc Defianth.

Forumdiscussie over dit onderwerp: